Use of Folklore in the Promotion of Turkey in the Republican Period (1920-1960)

CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNİN TANITIMINDA FOLKLORUN KULLANIMI (1920-1960)

Abstract

The aim of an event that takes the form of an exhibition, festival or national day is typically for the promotion or commercial utilization of a product or culture. In these exhibitions and festivals, the first of which was held in London in 1851 and later in major European capitals such as Vienna and Paris, each country favored exhibiting its own cultural elements as well as symbolic products showing their economic development and industrial achievements. The Ottoman State participated in these events for the commercial promotion of its raw materials as well as for diplomatic gain. From 1925 onwards, the Republic of Turkey set equal store by these events. While, on the one hand, Turkey’s participation in exhibitions and festivals was gauged within the framework of economic marketing and tourism activities by the state bureaucracy, on the other, it became a way of promoting a western Turkey as opposed to the orientalist perspective of the country still prevalent in Europe. In this context, participation from the arts, music, the economy and other activities was used as a way to spotlight "Modern Turkey." However, research on this subject indicates that such activities focused solely on trade and tourism, and for this reason, the cultural elements of these exhibitions were chosen to be used for touristic promotion. Nevertheless, the fact that the cultural elements used in the organizations were also used as a way to exhibit the ancient cultures of the countries, was overlooked. This article examines the promotional activities carried out over three periods, as those of Atatürk, İnönü and Menderes. It seeks to understand which point of view was preferred in the selection of the cultural elements used in exhibitions and "Turkish Week" events, and what message they wanted to convey with the cultural elements they chose. Likewise, the study discusses the economic, touristic and ideological importance of the events, during each of the three periods. These activities, which caused institutional and conceptual turmoil in these three periods, as they were carried out emotionally and intuitively in the Ministries of Economy, National Education and Tourism, became the state policy through institutionalization with the transformation of the General Directorate of Cultural Affairs, which was under the Ministry of Tourism until 1971, into the Ministry of Culture. As a result, in the days of Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü and Adnan Menderes it can be seen that the representational purposes of the cultural elements that formed part of the international exhibitions, festivals and events that were called the "Turkish Week," were used in different contexts. During the Atatürk period, there was an emphasis on western civilization through the modernization of products. During the time of İnönü, the aim was to draw attention to the richness of Turkish culture based on its past and the intercultural unity of Anatolia; while, during the Menderes period, teams of folk dancers from every region began to participate in events that emphasized Anatolia’s cultural diversity. It can be seen that since the founding of the republic, by avoiding agricultural and industrial products as well as ideological approaches, the cultural elements on which these exhibitions and festivals have focused are items with heavy cultural symbolism, such as handicrafts and woven products, and traditional Turkish folk theater, such as the depiction of Karagöz.

Özet

Sergi, festival veya ulusal günler adıyla düzenlenen etkinlikler, bir ürünün veya bir kültürün tanıtılması ve ticari açıdan değerlendirilmesi amacıyla yapılan organizasyonlardır. Dünyada ilki 1851 yılında Londra’da olmak üzere sonrasında Viyana ve Paris gibi önemli Avrupa başkentlerinde düzenlenen bu sergi ve festivallerde her ülke, sahip olduğu kültürel unsurları, ekonomik gelişimlerini gösteren sembolik ürünleri ve endüstriyel imalatları sergilemeyi tercih etmiştir. Osmanlı Devleti bu organizasyonlara hammadde ürünlerinin ticari tanıtımı ve diplomatik kazanım amacıyla katılım göstermiştir. Türkiye Cumhuriyeti de 1925 yılından itibaren bu organizasyonlara önem vermiştir. Sergi ve festivallere katılım, bir yandan devlet bürokrasisinde iktisadi pazarlama, turizm faaliyeti çerçevesinde değerlendirilirken diğer yandan da Avrupa'da etkili olan oryantalist bakış açısına karşı Batılı Türkiye'nin tanıtımı amacına dönüşmüştür. Bu bağlamda katılım sağlanan sanat, müzik, ekonomi ve diğer etkinliklerde "Modern Türkiye" vurgusuna dikkat çekilmeye çalışılmıştır. Ancak konuyla ilgili yapılan bilimsel çalışmalarda bu tür faaliyetlerin sadece ticaret ve turizm odaklı olduğu ve sergilerde kullanılan kültürel unsurların da bu sebeple turistik tanıtım amaçlı kullanıldığına değinilmiştir. Hâlbuki süreç içerisinde düzenlenen organizasyonlarda kullanılan kültürel unsurların, ülkelerin kadim kültürlerini sergilemek amacıyla da kullanılmış olduğu dikkatlerden kaçmıştır. Bu makalede Atatürk, İnönü ve Menderes dönemleri olmak üzere üç dönemde yapılan tanıtım faaliyetleri incelenmiştir. Üç dönem için de katılım sağlanan sergilerde ve "Türk Haftası" etkinliklerinde kullanılan kültürel unsurların hangi bakış açısına göre tercih edildiği, seçilen kültürel unsurlarla verilmek istenen mesajın ne olduğu gibi sorulara yanıt aranırken bahsi geçen organizasyonların her dönem için ekonomik, turistik ve ideolojik açıdan önemi tartışılmıştır. Bu üç dönemde İktisat, Millî Eğitim ve Turizm Bakanlıkları bünyesinde duygusal ve sezgisel olarak yürütüldüğü için kurumsal ve kavramsal kargaşaya sebep olan bu faaliyetler, 1971 yılına kadar Turizm Bakanlığı bünyesinde bulunan, Kültür İşleri Genel Müdürlüğü'nün Kültür Bakanlığı'na dönüştürülmesiyle kurumsallaşarak devlet politikası hâline gelmiştir. Sonuç olarak Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü ve Adnan Menderes dönemlerinde katılım sağlanan uluslararası sergi, festival ve "Türk Haftası" olarak adlandırılan etkinliklerde kullanılan kültürel unsurların temsil amaçlarının farklı bağlamlarda kullanıldığı görülmüştür. Atatürk döneminde ürünler modernize edilerek Batılı medeniyet vurgusu yapılmıştır. İnönü döneminde ise Türk kültürünün geçmişe dayanan zenginliği ile Anadolu'daki kültürler arası birlikteliğine dikkat çekilmek istenmiş, son olarak Menderes döneminde de Anadolu coğrafyasındaki kültürel çeşitliliği öne çıkarılarak her bölgeden halk oyunları ekipleri organizasyonlarda yer almaya başlamıştır. Cumhuriyetin kuruluşundan bugüne sergi ve festivallerde kullanılan kültür unsurlarının tarım ve sanayi ürünleri ve ideolojik yaklaşımlardan sıyrılarak el işlemesi, dokuma gibi kültürel sembollerin yoğun olduğu ürünlere ve Karagöz tasviri gibi geleneksel Türk halk tiyatrosuna ait eserlere yoğunlaştığı görülmüştür.