THE WORLD HISTORY TEXTBOOKS OF MIZANCI MURAD AND AHMED REFİK (ALTINAY) IN THE CONTEXT OF EDUCATIONAL APPROACHES OF ABDULHAMID II AND IInd CONSTITUTIONAL ERAS

II. ABDÜLHAMİD VE II. MEŞRUTİYET DÖNEMLERİ EĞİTİM ANLAYIŞLARI BAĞLAMINDA MİZANCI MURAD VE AHMED REFİK'İN (ALTINAY) UMÛMÎ TARİH DERS KİTAPLARI

Abstract

In Ottoman history the transition process from the 19th to the 20th cen- tury witnessed important changes in the field of education as in many other fields. Schools as application centers of education and textbooks as the funda- mental element of education reflect the transformation in the educational app- roach. Especially the history courses and the history textbooks because of their social function and as the instrument of legitimacy evolved in terms of content and formally in the process from the era of Abdülhamid II to IInd Constitution. Therefore The World History of Mizancı Murad published in the era of Abdülhamid II and The Great World History of Ahmed Refik (Altınay) published in the era of IInd Constitution have been seen worthy to be examined. The dis- tribution of content according to subject matters and some formal features of the books were evaluated in the framework of educational approach of these two periods. It is possible to see the reflection of idea movements which was effecti- ve in this period on the textbooks. Moreover it was concluded that these text- books include some remarkable differences formally, in terms of historiography and in parallel with developments in history teaching methods.

Özet

Osmanlı tarihinde 19. yüzyıldan 20. yüzyıla geçiş süreci diğer birçok alanda olduğu gibi eğitim alanında da önemli değişikliklere sahne olmuştur. Eğitimin uygulama merkezleri olarak okullar ve temel bir eğitim materyali ola- rak ders kitapları da eğitim anlayışındaki dönüşümleri yansıtmaktadır. Özelli- kle tarih dersleri ve tarih ders kitapları toplumsal işlevi nedeniyle ve siyasi meş- ruiyet aracı olarak II. Abdülhamid Döneminden II. Meşrutiyet Dönemine geçişte kapsam açısından ve biçimsel olarak bazı değişimler geçirmiştir. Bu açı- dan II. Abdülhamid Döneminde yayımlanan Mizancı Murad Bey in Umûmî Tarihi ile II. Meşrutiyet Döneminde yayımlanan Ahmed Refik (Altınay) Bey in Büyük Tarih-i Umûmîsi incelemeye değer görülmüştür. Kitapların içeriğinin konulara göre dağılımı ve biçimsel bazı özellikleri bu iki dönemin eğitim anla- yışları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu dönemde etkili olan düşünce akım- larının yansımasını adı geçen ders kitaplarında görmek mümkündür. Ayrıca her iki kitabın biçimsel açıdan, tarih metodolojisi itibariyle ve tarih öğretim yön- temlerindeki gelişmelere paralel olarak dikkat çekici bazı farklılıklar içerdiği sonucuna ulaşılmıştır.