ELEMENT ENRICHMENTS IN THE HATILDAĞ AREA (GÖYNÜK/BOLU) BITUMINOUS ROCKS

HATILDAĞ (GÖYNÜK/BOLU) SAHASI BİTÜMLÜ KAYAÇLARINDAKİ ELEMENT ZENGİNLEŞMELERİ

Abstract

In this study, element enrichments in bituminous rocks (bituminous shale, bituminous clays- tone and bituminous marl) of the Kabalar formation in the Hatıldağ field in Göynük townof the city of Bolu are investigated and their economic potential is discussed with regardto being a mineral deposit. Element analysis was conducted with ICP-ES (ICP emissionspectrometry) and ICP-MS (ICP mass spectrometry) techniques. Organic carbon content inrocks was analyzed with Rock-Eval VI device. In pyrolysis analysis conducted on a total of28 bituminous rocks that are collected from the Kayalık Dere measured stratigraphic section,Corg minimum and maximum are 0.40 %wt and 8.25 %wt, respectively (with average of 3,6%wt). Major and trace elements analyzed were compared with those of Peru ContinentalShelf Sediments, Namibia Continental Shelf Sediments, Gulf of California Sediments, Me- diterranean Sapropels, Black Sea Sapropels, Cenomanian/Turonian (C/T) Demerara RiseAnoxic Sediments and C/T Gubbio Anoxic Sediments which are known to be deposited underanoxic conditions. In the studied samples, enrichment levels of major and trace element con- tents are determined with respect to average shale. Fe, Mg, Ca and K of the major elementsand As, Ba, Co, Cu, Ni, Rb, Sr, V, Zn and Zr of trace elements were found to be more enrichedwith respect to basins compared. Higher concentrations of Ca, Mg and Ba elements in thestudied samples indicate that depositional environment in Hatıldağ is more carbonaceousand suboxic.

Özet

Bu çalışmada Bolu ili Göynük ilçesi Hatıldağ sahasında yer alan Kabalar formasyonu bitümlü kayaçlarındaki (bitümlü şeyl, bitümlü kiltaşı ve bitümlü marn) element zenginleşmelerininbelirlenmesi ve ekonomik açıdan maden yatağı olabilirliği araştırılmıştır. Element Analizleri ICP-ES (ICP emission spectrometry) ve ICP-MS (ICP mass spectrometry) teknikleriile yapılmıştır. Kayaçlardaki organik karbon miktarları ise Rock-Eval VI cihazı ile analizedilmiştir. Formasyondan ölçülen Kayalık Dere ÖSKsından alınan 28 adet bitümlü kayaçda yapılan piroliz analizlerinde Corg minumum 0.40 %wt, maksimum 8.25 %wt olup, Corgortalaması 3,6 %wtdır. Tespit edilen ana ve iz elementler dünya çapında anoksik koşullardadepolandığı bilinen Peru Kıyısal Şelfi Sedimanları, Namibya Kıyısal Şelfi Sedimanları, Kaliforniya Körfezi Sedimanları, Akdeniz Sapropelleri, Karadeniz Sapropelleri, Senomaniyen/ Turoniyen (C/T) Demerara Yükselimi Anoksik Sedimanları ve C/T Gubbio Anoksik Sedimanlarına ait ana ve iz element değerleri ile kıyaslanmıştır. İncelenen örneklerde ana ve izelement konsantrasyonlarının ortalama şeyle göre zenginleşmeleri belirlenmiştir. KayalıkDere ÖSKsında ana elementlerden Fe, Mg, Ca ve K, iz elementlerden ise As, Ba, Co, Cu,Ni, Rb, Sr, V, Zn ve Zrnun kıyaslanan havzalara göre daha fazla zenginleştiği görülmüştür.Örneklerimizdeki Ca, Mg ve Ba gibi elemetlerin diğer ortamlardan yüksek çıkması depolanma ortamımızın daha karbonatlı ve suboksik olduğunu göstermektedir.