GRAIN SIZE, TOTAL HEAVY MINERAL AND ELEMENT DISTRUBITION OF ACTUAL SEDIMENTS ON BOTTOM OF HISARÖNÜ AND DATÇA BAYS AND ITS CONTROL FACTORS

DATÇA VE HİSARÖNÜ KÖRFEZLERİNİN GÜNCEL SEDİMANLARINDA TANE BOYU, TOPLAM AĞIR MİNERAL VE ELEMENT DAĞILIMLARI İLE BUNLARI KONTROL EDEN FAKTÖRLER

Mustafa ERGİN, Barbaros ŞİMŞEK, Hakan PEHLİVAN, Murat EVREN, Füsun ÖCAL, Özgür TÜRKMEN, Serkan PALAS, Bahri Serkan AYDEMİR

Abstract

This paper explain research results for Holocene sedimentary processes and controlling factors on Datça and Hisarönü Bays located in south west Turkey. For this purpose, we collected sea bottom grab samples (upper 30 cm) from 71 stations and seismic profiles (we use only one sample explain to sedimentary process) collected in MTA-SELEN research ship on Hisarönü and Datça Bays. It is known and widely applied in seismic analysis methods and techniques are used on seismic profile which according to the continental shelf edge or threshold current -90 / -120 m water depth. At the same time, seismic profile were showed sea level changes of the Quaternary period and exhibits seismic facies parameters. According to radiocarbon dating calculations and we estimate these sediments which are 2694-14700 years of before present. Sediments grain size are 1-18% gravel, 7-85% sand, 6-69% silt and 2-30% clay size is composed of clastic material. Although silt and clay (mud) the most widely sediments are in our investigation area, we run into significant sand and gravel grain size important. We discuss regional differences grain size distribution and to be here residual (relic) sediments are in our investigation area. The total amount of heavy mineral-rich black sand is mostly below 2%, ophiolite and chromite-rich central and eastern regions is as high as 13%. Inorganic geochemistry of sediments are Mg, Cu, Ni and Fe amount is significant. Regional changing river drainage system, bay morphology, terrestrial and marine resources and outcrops also waves and currents effect not only sediment grain size distribution, but also effect the total heavy mineral content and the main elements composition.

Özet

Türkiye’nin güney batısında ve Datça Yarımadası’nın güneyinde yer alan Datça ve Hisarönü Körfezlerinde Holosensedimantasyon süreçlerini ve kontrol eden faktörleri araştırmak amacı ile 2013 yılında MTA-SELEN Araştırma Gemisiile Datça ve Hisarönü Körfezlerinin tabanından 71 nokta istasyonda kepçe ile yüzeysel (üst 30 cm) sediman örneklerialınmıştır. Sedimanlarda tane boyu, toplam ağır mineral ve ana element analizleri yapılmıştır. Kıyıya dik alınan sismikkesitte sismik fasiyes analizleri yapılmıştır. Analizlerde bilinen ve yaygın uygulanan yöntem ve teknikler kullanılmıştır.Sismik kesite göre, kıtasal şelf kenarı ya da eşiği günümüzde -90/-120 m su derinliklerinde bulunmakta ve Kuvaternerdönemine ait deniz seviyesi değişimlerini gösterir sismik fasiyes özelliklerini sergilemektedir. Radyokarbon yaşlandırma hesaplamaları, sediman örneklerinin günümüzden 2694-14700 yıl önce çökelmeye başladıklarını işaret etmektedir.Deniz tabanı sedimanları %1-18 arasında çakıl, %7-85 kum, %2-30 silt ve %6-69 kil boyu kırıntılı malzemeden oluşmaktadır. Silt ve kil karışımı çamur en bol bulunan sediman türü olmasına rağmen yer yer kum ve çakıl oranları daönem teşkil etmektedir. Alansal tane boyu dağılımlarında bölgesel farklılıklar olduğu gibi, kalıntı (relik) sedimanlarınvarlığı da tartışılmaktadır. Siyah kumca zengin toplam ağır mineral miktarları çoğunlukla %2’nin altında olup, ofiyolitve kromitçe zengin orta ve doğu bölgelerde %13’e kadar yükselmektedir. Sedimanların inorganik jeokimyası göreceliolarak yüksek ve ofiyolitik kökenli Mg, Cr, Ni ve Fe miktarları ile belirgindir. Bölgedeki akarsu drenaj sistemleri, körfezmorfolojisi, kaynak alan kayaçlarının litolojisi ve denizel dalga ve akıntılar sedimanlardaki tane boyu dağılımını, toplamağır mineral oranlarını ve ana element bileşimini etkileyen faktörlerdir.