The freedom of will in the ottoman thought and risala of mustakimzade Süleyman efendi about irada-l juziyya

Osmanlı düşüncesinde irade hürriyeti ve müstakimzade süleyman efendi'nin irade-i cüz'iyye risalesi

Abstract

The relationship, between Allah and human, that formed by Ottoman mind and the characteristics of this relationship generally is defined in risala's about irada (will), qada and qadar (decree and destiny). Mustakimzade Sadeddin Süleyman Efendi's risala about irada-i juz'iyya has been written by an Ottoman scholar of many parts. We will publish a transcript of this study that contains precious contributions to understand Ottoman belief understanding. Through this transcript it can be said that the aim of Mustakimzade when writing this study and his expectations from this, are important for understanding the position of Ottoman irada understanding. Despite differences between kalam and tasawwuf, the effort of Mustakimzade in order to draw a mystical framework for this subject is an significant attempt. It will be emphasized the current understanding and future imagination of an interdisciplinary effort in this article.

Özet

Osmanlı zihin dünyasının insan-Allah arasında kurduğu ilişki ve bu ilişkinin mahiyeti daha çok irade, kazâ ve kader risalelerinde ifadesini bulur. Bu risalelerden biri olan Müstakimzâde Sa'deddin Süleyman Efendi'nin irade-i cüz'iyye ile ilgili risalesi, çok yönlü bir Osmanlı âliminin kaleminden çıkmıştır. Osmanlı itikat anlayışının izini sürmek adına kıymetli katkılar içeren bu risalenin çevriyazısını yayınlayacağız. Bu çevriyazıdan hareketle Müstakimzâde'nin bu eseri kaleme alma gayesi ve bu çerçevedeki beklentileri Osmanlı düşüncesinde irade anlayışının yerini tayin etme adına önemlidir. Müstakimzâde'nin kelâm-tasav-vuf arasındaki farklılıkları aşan bir anlayışla irade-i cüz'iyye risalesinde konuya tasavvufî bir çerçeve çizmesi önemli bir teşebbüs olarak karşımıza çıkmaktadır. Disiplinler arası bir çabanın mevcut anlayış ve gelecek tasavvuru üzerinde durulacaktır.