FROM EPAGOGE TO EPISTEME: INTUITIVE CONCEPTION

Abstract

Aristotle’s Posterior Analytics has a principal place in the history of epistemology. The philosopher leads the argument on the acquisition of information and the value of information in this work. In this context, on one side of the argument, there is the product of an absolute knowledge derived from constant and necessary premises [episteme apodeiksis]. On the other side, there is the problem of how to gain these premises. Here the inductive method is presented as a solution [epagoge]. It deals with many controversial texts that address the fundamental importance of gaining knowledge of the first principles in the inductive method. Here the first initial principles are emphasized, which may not be concluded before from any premise. In the history of philosophy, many dissimilar interpretations have been made about the first principles based on Nous. Essentially, rationalism and empiricism seem to stand out in these interpretations. Probably, in this case, the multi-layered meaning of Nous plays an important role. This word, at times translated as intuition or intellect or mind, could at times be understood as the state of mind or intellectual capacity. This paper intends a new interpretation in the light of the above mentioned terms by proposing for Nous “intuitive conception”.

Özet

Aristoteles’in İkinci Analitikler eseri epistemoloji tarihinde önemli bir yere sahiptir. Düşünür, bu eserinde bilginin elde edilmesi ve bilginin değeri tartışmasını yürütür. Bu noktada tartışmanın bir tarafını, zorunlu ve kesin önermelerden çıkarım yoluyla mutlak bilgi üretmek meselesi oluşturur [episteme apodeiksis]. Diğer tarafta ise bahse konu bu önermelerin nasıl elde edileceği meselesi vardır. Burada çözüm olarak sunulan ise tümevarım yöntemidir [epagoge]. Tümevarım yönteminde özellikle ilk ilkelerin bilgisinin elde edilmesi, tartışmalı bir literatüre kaynaklık etmiştir. Buradaki dikkat çekici husus, kendisinden daha önce gelen başka bir önermeden çıkarılamayan başlangıç ilkeleridir. Nous ile ilişkilendirilen bu başlangıç ilkeleri üzerine felsefe tarihi içerisinde farklı yorumlar ortaya çıkmıştır. Bu yorumlarda temelde rasyonalizm ve empirizm olarak iki yorumun sivrildiği görünmektedir. Muhtemelen bunda nous sözcüğünün çok katmanlı anlamlılığı da etkendir. Kimi zaman sezgi, us, derin anlama gibi kavramlarla karşılanan bu sözcük, aynı zamanda zihin durumu ve zihni yetkinlik olarak da anlaşılabilmiştir. Bu makale, sözü edilen yorumlar ışığında ona sezgisel kavrayış karşılığı önererek yeni bir yorum getirmeyi hedeflemektedir.