The effects of late partial sleep deprivation and antidepressive drug treatment to regional cerebral blood flow in patients with major depressive disorder: A SPECT study

Major depresif bozukluklu hastalarda geç parsiyel uyku deprivasyonu ve antidepresif ilaç tedavisinin bölgesel serebral kan akımına etkileri: Bir SPECT çalışması

Servet EBRİNÇ, Yavuz NARİN, Mesut ÇETİN, Cengiz BAŞOĞLU, Mehmet Yücel AĞARGÜN, Vedat YILMAZ

Abstract

Objective: The aİm of this study İs to investigate the effects of late partial sleep deprivation and antİdepressive drug treatment (ADT) on regional cerebral blood flow (rBCF) in patients with majör depressive disorder. Method: Sixteen volunteer rnale inpatients diagnosed with majör depressive disorder according to DSM-IV and 5 healthy male contro! subjects were enrolled into the study. AH subjects were applied to Beck Depression Inventory (BDI) and the Hamilton Rating Scale for Depressİon (HAM-D) both before and after sleep deprivation (SD). 99mTc HMPAO SPECT was performed öne week before SD and after SD in ali cases. Depressed patients were treated wİth an antİdepressive drug right after firs SPECT and were assessed by using HAM-D ana BDI at second, fourth, and sixth weeks of ADT, then a secona SPECT was performed after six week. in late partial SD procedure, subjects who were sleeping betvveen 09.00 PM and 02.00 AM were awakened at 02.00 AM and were not allowed to sleep until the morning SPECT application. Positive response crıterion for SD was accepted as minimum 30 % decrease in HAM-D scores. Results: in depressed patients BDI and HAM-D mean scores, decreased significantly but in control group there was no significant difference before and after SD. According to the decrease in HAM-D scores 12 out of (75 %) cases in patients group were accepted as SD responders to. Decrease in mean scores of BDI and HAM-D cornpared to pre-SD scores was found to be significant for depressed patients responding to SD after 6 weeks of ADT. As for the pre-SD rCBF, high scores in the right anterior temporai region (at.) and low scores İn right occipital region (occ.) were significant for depressedpatients compared to the nealthy controls. rCBF rates did not differ significantly before and after SD, hovvever significant increase was detected in the right parietal (par.) and left inferior frontal 1st (if1) and 3rd (if3) compared opposed to pre-SD levels after 6 weeks period of ADT. in depressed patients responding to SD cerebrat perfusion rates were significantly higher on right at. region significantly lower on right occ., left thalamus (thal.) and left occ. regions Lefore SD comparecT to healthy controls. Addİtionally cerebral perfusion rates were significantly higher on 1 st and 2nd regions of right superior frontal (sf) and 1 st region of left sf after SD. With regard to the pre-SD basal values in patients replying SD, significant perfusion increase was found in left if1 and İf3, left sf1 and sf2, left at. and left par. regions after ADT, nonetheless no significant difference was found in patients who did not respond to SD. Conclusion: SD leads to a dramatic decline İn HAM-D scores İn three quarters of the depressed patients, vvhereas ADT presents a slovver but a more continuous decline in the same scale scores. increase perfusion rates especİally on left frontal regions according to pre-SD baseline values after ADT in depressed patients responding to SD, was interpreted as an intrİguing finding.

Özet

Amaç: Bu çalışmada majör depresif bozukluk tanısı almış olgularda geç parsiyel uyku deprivasyonunun ve antidepresif ilaç (ADl} tedavisinin bölgesel serebral kan akımına (bSKA) etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: DSM-İV ölçütlerine göre majör depresif bozukluk tanısı konulan gönülİü 16 erkek yatan hasta ve 5 sağlıklı erkek kontrol denek çalışmaya alınmıştır. Tüm deneklere uyku deprivasyonu (UD) öncesi ve sonrası Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HDDÖ) uygulandı. Yine tüm olgularda UD'ndan l hafta önce ve UD sonrası 99m Tc HMPAO SPECT incelemesi yapıldı. Hasta grubu olgularda UD sonrası SPECT uygujamasını takiben başlanan ADI tedavisinin 2, 4 ve 6. haftalarında HDDÖ, B DO ve 6. hafta sonunda SPECT tekrarlandı. Uygulanan geç parsiyel UD tekniğinde, gece 21.00-02.00 arası uyuması sağlanan denek; 02.00'de uyandırılıp sabah SPECT uygulaması yapılıncaya, kadar uyanık tutuldu. UD'una pozitif yanıt ölçütü olarak, UD sonrası HDDÖ puanlarında en az % 30 oranında düşüş olması esas alınmıştır. Bulgular: Hasta grubunda UD sonrası BDE ve HDDÖ puan ortalamaları, UD Öncesine göre anlamlı düzeyde düşme gösterirken; kontrol grubunda anlamlı bir farklılık saptanmadı. HDDÖ puanlarındaki düşmeye göre, hasta grubunda 16 olgudan 12'si (%75) UD'ununa pozitif yanıt vermiştir. Altı haftalık ADI tedavisi sonrası UD'ununa cevap veren depresif hastalarda UD öncesi değerlere göre BDE ve HDDÖ puan ortalamalarındaki düşme anlamlı düzeyde bulunmuştur. Hasta grubunda sağlıklı kontrollere göre UD öncesi bSKA oranlarında sağ anterior temporal (at.) bölgede yüksek, sağ oksipital (oks.) bölgede ise düşük değerler anlamlı düzeyde idi. Hasta grubunda UD sonrası, UD Öncesine göre bSKA oranlarında anlamlı bir değişiklik bulunmazken, altı haftalık ADl tedavisi sonrası UD öncesine göre sağ parietal (par.) ve sol inferior frontal 1 (if1) ve 3 (İf3)'ncü bölgelerde anlamlı düzeyde artış olduğu saptanmıştır. UD'ununa yanıt veren depresif hastalarda sağlıklı kontrollere göre, UD öncesi serebral perfüzyonda sağ at. bölgede anlamlı düzeyde daha yüksek ve sap oks., sol talamus (tal.) ve sol oks. bölgelerde anlamlı düzeyde daha düşük oranlar saptanırken; UD sonrası sağ superior frontal 1(sf1) ve 2(sf2)'nci bölgelerde ve sol sfVnci bölgede anlamlı düzeyde daha yüksek oranlar saptanmıştır. Yine UD'ununa yanıt veren hastalarda, UD öncesi baz değerlere göre ADİ tedavisi sonrasında sol if1 ve 3, sol sf 1 ve 2, sol at. ve sağ par. bölgelerde anlamlı düzeyde perfüzyon artışı saptanırken, UD'ununa yanıt vermeyenlerde anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Sonuç: Hasta grubunun dörtte üçünde UD, HDDÖ puanlarında dramatik bir azalmaya neden olurken, ADl tedavisinin aynı ölçek puanlarında daha yavaş ama daha sürekli bir azalmayı sağladığı saptanmıştır. UD'una yanıt veren depresif olgularda ADl tedavisi sonrası UD öncesi değerlere göre, özellikle sol frontal bölgelerdeki perfüzyon oranlarında artış saptanması anlamlı bir bulgu olarak değerlendirilmiştir.