Iranians of Istanbul and Constitutionalism during the Lesser Despotism (1908-1909): Contextualizing Shams and Sorush

İstanbul’daki İranlılar ve Kısa İstibdat Dönemi’nde (1908-1909) Anayasacılık: Şems ve Suruş’u Bağlamsallaştırmak

Abstract

Abstract: After the Young Turks assumed power in Istanbul, Iranians who had fled the bombardment of the Iranian Majles found the capital of the Ottoman Empire an opportune space for resistance. This article examines the revolutionary discourse that evolved in Istanbul during the Lesser Despotism (Estebdad-e Saghir) in 1908 and 1909. By delving into the Anjoman- e Sa’adat, Anjoman-e Baradaran-e Irani and the Komiteh-ye Nesvan-e Irani-ye Moqimin-e Istanbul, alongside the Persian press, i.e. Shams [Istanbul] and Soroush [Istanbul], I argue that the political center that Iranians formed in Istanbul defined the discourse and the ultimate vision of the constitutionalists in Iran.This paper demonstrates how Istanbul became a major political center during Iran’s constitutional revolution and how it paved the way for the restoration of the constitutional rule, the abdication of Mohammad Ali Shah, and the establishment of the second Majles in Iran.

Özet

Jön Türklerin iktidarı ele geçirmesini müteakiben Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti İran Meclisi’nin bombardımana tutulmasından sonra İran’dan kaçan İranlılar için elverişli bir yer oldu. Bu makale, İran’da Kısa İstibdat Dönemi (Estebdad-i Sağir) olarak adlandırılan 1908-1909 yıllarında İstanbul’da gelişme kaydeden devrimci söylemi incelemektedir. Farsça basın organları Şems ve Suruş’un yanı sıra, Encümen-i Saadet, Encümen-i Beraderan-i İrani ve Komite-yi Nesvan-i İraniyi Mukîmîn-i İstanbul’a odaklanarak İranlıların İstanbul’da oluşturduğu siyasi merkezin İran’daki anayasacıların söylemini ve vizyonunu belirlediğini iddia ediyorum. Bu inceleme, İran’da Meşrutiyet Devrimi zamanında İstanbul’un nasıl önemli bir siyasi merkez haline geldiğini göstererek İran’da anayasal yönetimin yeniden tesis edilmesine, Muhammed Ali Şah’ın tahttan çekilmesine ve ikinci Meclis’in kurulmasına zemin hazırladığına dikkat çekmektedir.