Empire’s Questions: Ottoman History Writing and Historical Sociology

Abstract

Ottoman history writing changed and transformed in the past twenty years. Poli- tical and institutional change that Turkey has gone through played an important role in this transformation as much as specific developments in social sciences. The number of publica- tions has increased along with the increasing numbers of universities and academic journals, primary sources have been used more frequently and efficiently, and the research topics have been diversified. However, the relationship of Ottoman history with other social scien- ce disciplines has also changed. The purpose of this article is to evaluate the relationship between Ottoman history and historical sociology from the perspective of historiography. The argument put forward is that, despite exceptions, Ottoman history severed its ties with historical sociology, especially after the 1990s. Therefore, Ottoman history, compared to the previous periods, is currently less comparative, less concerned with “big questions” and less critical with respect to the present. Consequently, Ottoman history writing is less engaged with other historiographical traditions and is subject to misunderstandings as well as super- ficial interpretations.

Özet

Osmanlı tarihçiliği geçtiğimiz yirmi yılda değişmiş ve farklılaşmıştır. Bu değişimde sosyal bilimlerdeki dönüşümler kadar, Türkiye’nin geçirdiği siyasal ve kurumsal değişim de rol oynamıştır. Artan üniversite ve dergi sayısı ile yayın sayısı artmış, birincil kaynaklar daha sık ve verimli kullanılmaya başlamış ve araştırma konuları da çeşitlenmiştir. Ancak aynı dönem- de Osmanlı tarihçiliğinin farklı disiplinlerle ilişkisi de değişmeye başlamıştır. Bu yazının amacı Osmanlı tarihçiliğinin tarihsel sosyoloji ile olan ilişkisini tarihyazımı açısından değer- lendirmektir. İleri sürülen iddia ise, istisnalar olmakla birlikte, eskisine kıyasla Osmanlı tarih- çiliğinin tarihsel sosyoloji ile olan ilişkisinin özellikle 90’lı yıllarla beraber kesildiğidir. Dolayı- sıyla, Osmanlı tarihi de eskisine kıyasla daha az karşılaştırmalı, “büyük sorularla” daha az ilgili ve bugünle olan ilişkisi söz konusu olduğunda daha az eleştireldir. Bunun sonucunda da Osmanlı tarihyazımının hem diğer tarihçilik gelenekleri ile diyaloğu azalmakta, hem de Tür- kiye dışındaki tarihçiler tarafından kolaylıkla yanlış anlaşılıp ve üstünkörü yorumlarla değer- lendirilmektedir.