IMPACTS OF SOCIO-ECONOMIC FACTORS ON CARBON DYNAMICS IN BLACK SEA FORESTS: A CASE STUDY FROM AKÇAABAT FOREST PLANNING UNIT

KARADENİZ ORMANLARINDAKİ SOSYO-EKONOMİKFAKTÖRLERİNKARBON DİNAMİKLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: AKÇAABAT ORMAN İŞLETME ŞEFLİĞİ ÖRNEĞİ

Abstract

Forest ecosystems play a crucial role in mitigat-ing the negative impacts of global climate change as an essential carbon sink. Land use and land cover change, mainlydeforestation,degradation,andafforestation, have significantly affected carbon (C) stock. This study analyzed the effects of land use and land cover changes on forest C dynamics and its spatial distribution based on demographic, socio-economic, and landscape structure in the Akçaabat forest planning unit. Moreover, forest C dy-namics in aboveground, belowground, deadwood, litter, and soil were calculated separately based on forest inven-tory data in 1984, 2008, and 2018. While the total C stock increased by about 38.04% between 1984 and 2008, it in-creased only by about 4.64% between 1984 to 2018 due mainly to not including of non-state-owned areas covered with forest trees (about 4369.40 ha) in the forest man-agement plans developed based on land cadastre in 2018. The most considerable contribution to the C pool was from the soil by about 73.39%,72.32% and 61.60% in 1984, 2008 and 2018, respectively. Deciduous cover types, young and full covered forests, had the highest av-erage C density with 442.61 Mg ha-1 49.65 Mg ha-1 and 144.47 Mg ha-1, respectively. Over three decades, the con-version from degraded, forest opening, and non-forest ar-eas to productive forests as well as increasing the quality of forest structure characterized by increasing mixed for-est, young or mature development stages, and full covered forests has contributed positively to the C stock. This in-crease in the quality of the forest can be explained by con-version abandoned agriculture areas to forested areas with migration, reduction of social pressure on forestedareas based on decreasing forest crime, and increasing forest crime,and increasing awareawareness andin-creasing awareness and sensitivity to the environmentbased oneconomic development. Analyzing the spatio-temporal patterns and driving factors of carbon dynamics arecritical in developing appropriate planning strategies to control climate change.

Özet

Önemli bir karbon havuzu olan orman eko-sistemleri, küresel bir iklim değişikliğinin olumsuz etkilerini azaltmada önemli bir rol üst-lenmektedir. Arazi kullanım ve arazi örtüsü de-ğişikliği, özellikle ormansızlaşma, orman yapı-sının bozulması ve ağaçlandırma, karbon (C) stokunu önemli ölçüde etkilemektedir. Bu ça-lışma, Akçaabat orman planlama birimindeki demografik, sosyo-ekonomik ve orman yapısı gibi faktörlere bağlı olarak arazi kullanım ve arazi örtüsü değişikliklerinin orman C dinamik-leri ve konumsal dağılımı üzerindeki etkilerini incelemiştir. Ayrıca, 1984, 2008 ve 2018 yılla-rında toprak üstü, toprak altı, ölü odun, ölü örtü ve topraktaki C dinamikleri, orman envanteri verilerine göre ayrı ayrı hesaplanmıştır. 1984 ve 2008 yılları arasında toplam C stoku %38.04 oranında artarken, 2018'de sadece %4.64 ora-nında artmıştır. Karbon stokundaki artışın düş-mesinin temel sebebi arazi kadastrosu dikkate alınarak hazırlanan 2018 yılı amenajman pla-nında kadastro dışı ağaçlı alanlar (yaklaşık 4369.40 ha) orman dışı alan olarak değerlendi-rilmesidir. Karbon stokuna en önemli katkı 1984, 2008 ve 2018 yıllarında sırasıyla %73.39, %72.32 ve %61.60 oranlarında topraktan sağ-lanmıştır. En yüksek ortalama karbon yoğun-luğu 442.61 Mg ha-1 49.65 Mg ha-1 ve 144.47 Mg ha-1 ile geniş yapraklı, gençlik gelişim çağın-daki ve tam kapalı ormanlardan sağlanmıştır. Otuz yılı aşkın bir süredir, boşluklu kapalılığa sahip alanlar, orman içi açıklıklar ve orman dışı alanlardan verimli ormanlara dönüşümün yanı sıra, karışık orman, genç veya olgun gelişim aşamaları ile tam kapalı ormanların artmasıyla karakterize edilen orman yapısının kalitesini artırması, karbon stokuna olumlu katkılar sağ-ladı. Ormanın kalitesindeki bu artış, terkedilmiş tarım alanlarının göçle ormanlık alanlara dö-nüştürülmesi, orman suçlarında azalmaya da-yalı ormanlık alanlar üzerindeki sosyal baskının azaltılması ve ekonomik kalkınmaya dayalı ola-rak çevreye duyarlılığın artırılması ile açıklana-bilir. Karbon dinamiğinin zamansal ve konum-sal değişimi ve bu değişime etki eden faktörle-rin analizi, iklim değişikliğini kontrol etmek için uygun planlama stratejilerinin geliştirilme-sinde kritik önem taşımaktadır.