An Analysis of Animal and Human Figures in Kars Carpets

KARS HALILARINDA GÖRÜLEN FİGÜRATİF (HAYVAN/İNSAN) MOTİFLERİN İNCELENMESİ

Abstract

Motifs carry the cultural experiences of societies from the past to the present. These elements have developed with diversity and richness throughout history. Motifs of thousands of years have special meanings. They are the symbols which express the type of weaving, the conditions in which the weavers work, their emotions, social status, wishes and expectations. The motifs especially used in carpets and flat weavings inform us about the culture and geographical lifestyle of the past periods. Figurative motifs have been the cultural values in there ligious and social lives in many civilizations in Anatolia. In Kars region, there are many types of figurative motifs on carpets. However, the researches who carried out their researches on Kars carpets are very few. The present research aims at documenting the carpets woven in the past in central Kars, and surrounding villages in all its provinces, analyzing the animal and human figures on them, and determine their meanings. The research includes 71 samples, 25 of which has various motifs: Scorpion, dragon, cleat, bird, sheep, camel, goose, goose foot and human/hands on hips figures. These figures have been photographed and drawn on computer aided softwares.

Özet

Motifler toplumun kültürel yaşantısını, geçmişten günümüze taşıyan unsurlar olup, çeşitliliği ve zenginliği ile tarih boyunca gelişmiştir. Binlerce yıldan günümüze kadar uzanan motiflerin özel anlamları vardır. Bu motifler dokuma türünü dokuyucunun içinde bulundukları durumu, duygularını toplumsal statülerini, isteklerini ve beklentilerini ifade eden semboller şeklindedir. Özellikle halı ve düz dokumalarda kullanılan bazı motifler geçmiş dönemlerin kültürü ve coğrafi yaşantı tarzı hakkında bizi bilgilendirmeye yardımcı olmuştur. Figüratif motifler de Anadolu’da yaşamış birçok medeniyetin dini ve sosyal yaşantısı içinde kültürel bir değer olarak karşımıza çıkmıştır. Kars’ta farklı özellikte figüratif motif uyguladıkları halı dokumaları mevcuttur. Fakat Kars halıları ile ilgili yayın neredeyse hiç yapılmamıştır. Bu çalışmanın amacı; Kars merkez, merkeze bağlı köyler, ilçeleri ve ilçelere bağlı köylerinde eskiden dokunmuş ve günümüze ulaşmış halılarını belgeleyerek, bu halıların üzerinde görülen figürlü (hayvan/insan) motiflerin incelenmesi ve barındırdığı anlamları tespit etmektir. Bu halılardan 71 ürün tespit edilmiş olup 25 adet üründe farklı figüratif motifler üzerinde çalışılmıştır. Bunlar sırasıyla, akrep, ejder, koçboynuzu, kuş, koyun, deve, kaz-kazayağı ve insan/elibelinde motiflerin kullanıldığı sonucuna ulaşılmış, fotoğraf ve bilgisayar çizimleriyle desteklenerek ele alınmıştır.