The Environment in which Kutadgu Bilig was written: Rivalry Between Turan and Iran

Abstract

The literary work, which was scripted in Turkish (Qarakhanid Turkic), and star-ted to be written by Yusuf Khas Hajib (after 1070) in the Eastern Turkish Khana-te, in Balasagun, and was continued to be written and completed in Kashghar(in 462 / 1069- 1070), and presented to Tavghach Khan Hasan b. Suleyman(462- 496 / 1069-1103), is called (as it is expressed by its writer), Edebü l-Müluk by the Chinese, Enisü l-Memalik by the Maçins, Zinetü l-Ümera by theleaders of the country of East, Şehname by the Persians and Kutadgu Bilig by the Turanians. In this article, the environment in which Kutadgu Bilig was writ-ten in the seperation region of the two important civilizations of the Middle Ages,Iran and Turan will be investigated within the framework of the rivalry, experien-ced by these two civilizations in every issue and reflected in the sources of theera.

Özet

Doğu Türk Hakanlığında Yusuf Hâs Hâcib (ö. 1070den sonra)in Balasa-gunda yazmaya başladığı ve Kâşgara giderek 462 / 1069- 1070 yılında oradatamamlayıp Tamgaç Han Hasan b. Süleymân (462- 496 / 1069-1103)a sundu-ğu edebi mahiyette Türkçe (Hakaniyye Türkçesi) kaleme alınan Kutadgu Biligeyazarının ifadesi ile, Çinliler Edebül-Mülûk , Maçinler Enîsül-Memâlik , Doğuülkesinin büyükleri Zînetül-Ümerâ , İrânlılar Şehnâme ve Turanlılar ise Ku-tadgu Bilig demektedirler. Ele alınan bu çalışmada, ortaçağın iki önemli mede-niyeti İran ile Turanın ayrım bölgesinde mukayese yönü vurgulanan Kutadgu Bi-ligin yazıldığı ortam, bu iki medeniyet arasında her alanda yaşanan ve devrinkaynaklarına yansıyan rekabet çerçevesinde irdelenmektedir.