Kutadgu-bilig in the context of world and western literature

Abstract

Kutadgu-Bilig is the first Islamic work which had been written after the acceptance of Islam in Turkish history. This masterpiece is very significant not only as a cultural artifact, but also a stimulating work on the destiny of Turkish people that had joined sphere of a new culture and civilisation. Yusuf Has Hâcib wrote the Kutadgu-Bilig with the responsibility of being intellectual that derived from his society and state belongings. In that context, he aimed to stabilize the social structure which had been in the disorder of value. Therefore, Yusuf Has Hâcib wanted to form a system of state and society, and to achieve a Constitution, a moral and political doctrine for rulers and statesmen of Turkish states which would have been established in the future. This paper aims to examine the work in comparison with some pieces of the world and western literature.

Özet

Karahanlılar tarihinde ve X. yüzyılda Türklerin İslamlığı kitleler halinde kabul etmelerinden sonra yazılmış ilk İslamî eser olan Kııtadgu-Bilig bizim için, yalnız bir Türk devletinin tarihinde kültür unsuru olmak bakımından değil, bütün Türk ulusunun tarihî kaderini değiştiren yeni bir kültür ve uygarlık çevresine girmiş olmanın maddî ve manevî sarsıntılarını aydınlatmak bakımından da çok önemlidir. Yusuf Has Hâcib, içinde yaşadığı topluma ve devlete karşı bir aydın sorumluluğu içinde Kutadgıı-Bilig'i kaleme almakla, bir değer kargaşası içine düşen toplumsal yapıyı yeni bir düzen ve istikrara kavuşturmayı amaçlamıştır. Bu doğrultuda Yusuf Has Hacib, bir toplum ve devlet felsefesi sistemi oluşturmak; gelecekte kurulacak yeni Türk devletlerinin hükümdar, devlet adamı ve yöneticilerine derli-toplu bir ahlâk ve siyaset doktrini, bir 'Anayasa' bırakmak istemiştir. Eser, bu yazıda, dünya ve Batı edebiyatının benzer türde örnekleriyle karşılaştırmalı biçimde ele alınmaya çalışılmıştır.