Ambiguous Plays of Light (Ziya) : The Critics against Ziya Gökalp and Durk- heim s Sociology throughout the National Struggle in Turkey and the Journal of Dergâh

Birtakım Muğlak Ziya Oyunları : Millî Mücadele'de Ziya Gökalp ve Durkheim Sosyolojisine Yönelik Eleştiriler ve Dergâh Dergisi

Abstract

The intellectual life of the period of National Struggle has been disregardedin the national historiography of Turkey. In parallel, there is an important gap in thebiographical studies narrating Ziya Gökalp s intellectual life during the period. It isthe critics against Gökalp and the sociology of Durkheim represented by him whichwas very popular during the Second Constitutional Period. The writers criticizingZiya Gökalp and his understanding of Durkheim s sociology during the NationalStruggle were a group of Dârülf ünun professors and their students publishing thejournal of Dergâh (1921-1923). The critical approach of Dergâh writers should beanalyzed in a different context than the previous critics against Gökalp in the SecondConstitutional Period because of its historical context, objectives and especially intel- lectual sources. The conceptual frame of this critical approach is based on Bergson sphilosophy gaining great popularity in the Ottoman-Turkish intellectual life after theFirst World War. However, on the background of those critics, the struggle for de- termining the borders of cultural nationalism and the political and personal conflictshave an important role.

Özet

Ulusal tarih yazımında, Millî Mücadele döneminin düşünce hayatı büyükölçüde ihmal edilmiştir. Buna paralel olarak da Ziya Gökalp üzerine yapılan biyografiçalışmalarında, bu dönemin anlatımına ilişkin önemli bir eksiklik göze çarpar. Buda, II. Meşrutiyet döneminin düşünce hayatında büyük bir önem arz eden Gökalpve onun temsil ettiği Durkheim sosyolojisine yönelik eleştirilerdir. Millî Mücadeledöneminde Gökalp ve Durkheim sosyolojisine tavır alan yazarlar, Dergâh (1921- 1923) dergisinde bir araya gelen bir grup Darülfünun hocası ve öğrencileridir. Dergâhyazarlarının eleştirel yaklaşımı, tarihsel bağlamı ve felsefî kaynakları itibarıyla Gökalpedaha önce getirilen eleştirilerden farklı bir çerçevede değerlendirilmelidir. Bu eleştirelyaklaşımın kavramsal çerçevesi, I. Dünya Savaşının hemen ardından Osmanlı-Türkdüşünce hayatında büyük bir popülerlik kazanan Bergson felsefesine dayanır. Bunun- la beraber, eleştirilerin arka planında kültürel milliyetçiliğin sınırlarını belirleme mü- cadelesi ve siyasî ve kişisel çekişmeler önemli bir rol oynamıştır.