ISLAM-FRIENDLY STATE: SECULARISM ACCORDING TO ALİ FUAT BAŞGİL

Abstract

Ali Fuat Başgil (1893 1967) is an eminent legal scholar in the multi-party period who scientifically studied secularism and its possibility in a majority-Muslim society. His writings on secularism, published and widely read in the early 1950s, criticized Islam s subordination to the state in the re- publican period and defended the total separation of religion from state for a true secularism. His writings discussed not only the freedom of religion but also the limits of this freedom in a secular state. This paper will analyze Başgil s formulation of secularism as a happy alliance between an Is- lam-friendly but secular state and a state-friendly Islam, which shaped later center-right discourses on secularism.

Özet

Laikliği ve çoğunluğu Müslüman olan bir toplumda laikliğin imkânını bilimsel olarak inceleyen Ali Fuat Başgil (1893 1967), çok-partili dönemin en etkili düşünür ve hukukçularındandır. 1950lerde yayınlanan ve geniş kitlelerce okunan yazılarında, Cumhuriyet döneminde İslamın devlet güdü- münde olduğunu; din ve devletin birbirinden tamamen ayrılması gerektiğini savunmuştur. Din öz- gürlüğünün laiklik için merkezi önemini vurgulayan Başgil, bu özgürlüğün laik bir sistem içindeki sınırlarını da eserinde tartışmıştır. Başgilin, daha sonraki hükümetler ile günümüzün resmî din söylemlerini biçimlendirecek olan laiklik anlayışının inceleneceği bu makalede, bu anlayışın, din/ İslam dostu bir devlet ile devlet-dostu bir din/İslam arasındaki mutlu birliktelik hayaline dayandığı vurgulanmaktadır.