Batı Anadoludaki sel kontrol çalışmalarında klasik taşıntı barajlarının etkinliği: kayran sel deresi

Effectiveness of classical dams in torrent control works in western anatolia: kayran torrent

Abstract

Land use in the Büyük Menderes River basin of western Turkey has been changed from ancient civilizations until today and erosion in different intensities has been experienced. Especially right bank (as to flow) streams of lower Büyük Menderes River basin had caused major torrents until 1970s. In Kayran creek watershed, which was chosen as a representative of the right bank, torrent control works started in 1948 and was completed in 2003. Administrative, technical and biological torrent control works were implemented in the area. In the context of technical works, classical consolidation dams were used for bed stabilization. Results showed that no torrent has been experienced since 1984 and 92.6% of check dams were constructed until that time. While forest land increment was occurred only 1.06% in VIth and VIIth land capability classes via slope stabilization works, classical check dams have prevented bed degradation and stabilized the slopes by supporting toes with storing sediment.

Özet

Büyük Menderes nehri havzasındaki arazi kullanımı eski medeniyetlerden günümüze kadar değişmiş ve çeşitli şiddetlerde erozyon yaşanmıştır. Erozyon Büyük Menderes nehrinin aşağı havzasında özellikle akışa göre sağ sahil derelerde 1970'lere kadar büyük sellere neden olmuştur. Aşağı havzadaki sağ sahili temsil etmek üzere seçilen Kayran deresi havzasında sel kontrol çalışmaları 1948 yılında başlamış ve 2003 yılında bitmiştir. Bölgede selleri önlemek amacıyla idari, teknik ve kültürel sel kontrol önlemleri uygulanmıştır. Yatak stabilizasyonu için klasik taşıntı barajları kullanılmıştır. Sonuçlara göre, taşıntı barajlarının %92,6'sımn tamamlanmış olduğu 1984 yılından sonra bir sel meydana gelmemiştir. Yamaç ıslah çalışmaları ile VI-VII sınıf arazilerdeki orman alam ancak %l,06 artmasına rağmen, klasik taşıntı barajları yatak kazılmasını önlemiş ve depoladığı sedimentle topuklara destek olarak yamaçları stabilize etmiştir.