Türkiye'de manyetotelürik yöntem:Tarihçesi ve gelişimi

Abstract

Magentotelluric MT method can be applied for solution of several geological problems efficiently. It is possible to have information from the surface to the deeper parts of the crust and also from the upper mantle using MT and MT based higher frequency methods such as AMT and CSAMT. This feature makes the method important for determination of the tectonic relations of deep and extensive geological entities. The rock resistivitiy changes exponentially according to the rock type and changing physical conditions on the same rock group and this increases the subsurface imaging ability of the method. The MT method, with all these features, develops rapidly and is increasingly and widely used all over the world, for deep subsurface imaging. Turkey is located in one of the most active tectonic region of the world, in Alp Himalayan orogenic belt, and have nearly all kind plate tectonic elements.. The widespread and proper application of MT method for several kinds of tectonic problems will be important for feature plans and applications. Considering this importance, this paper accounts the brief history, development and applications of the method in our country.

Özet

Manyetotelürik (MT) yöntem birçok farklı yerbilimleri probleminin çözümünde etkin olarak kullanılabilmektedir. Görece olarak sığ derinlikleri araştıran AMT ve CSAMT gibi yüksek frekanslı MT yöntemler, geniş frekans bantlı MT ve uzun periyotlu MT yöntemlerinin birlikte uygulanması ile yer yüzeyinden başlayarak yer kabuğunun derinliklerine ve hatta üst manto derinliklerine kadar bilgi edinebilmek mümkündür. Bu özelliği ile MT yöntemler yüzeyden üst mantoya kadar tektonik ilişkilerin geniş alanlarda izlenmesinde büyük önem kazanmıştır. Doğada farklı kayaçlar arasında ve farklı fiziksel koşullarda (örneğin yüksek veya düşük sıcaklık altında) aynı kayaç grubunda elektriksel iletkenlik karşıtlığının üssel olarak değişmesi de MT yöntemlerin yeraltı yapılarını görüntüleme gücünü arttırmaktadır. Bütün bu özellikleri ile MT yöntemi dünyada kullanılan jeofizik yöntemler arasında giderek yaygınlaşan ve teknolojik gelişmelere de bağlı olarak en hızlı gelişen yöntemlerden biri haline gelmiştir. MT yöntemi genellikle tektonik kuşaklarda derin yapısal ilişkilerin görüntülenmesinde başarıyla uygulanmaktadır. Türkiye yer yuvarının tektonik açıdan en hareketli bölgelerinden birinde yer almaktadır ve levha tektoniğinin hemen hemen bütün temel elemanlarına sahiptir. MT yöntemin doğru ve yaygın biçimde uygulanması günümüzde önemli olduğu gibi gelecekte de ülkemiz için artan bir önem kazanacaktır. Bu önem göz önünde bulundurularak, gelecekteki çalışmaların planlanması ve bilgi paylaşımı amacıyla, bu çalışmada MT yöntemin ülkemizdeki tarihçesi, gelişimi ve uygulamaları konu edilmiştir.