Invention of the Poet of the Nation-Building Era: Ahmet Hamdi Tanpınar’s Yahya Kemal Monograph

Milletleşme Dönemi Şairinin İcadı: Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Yahya Kemal Monografisi

Abstract

This study aims to discuss Ahmet Hamdi Tanpınar’s monograph Yahya Kemal, published shortly after the poet Yahya Kemal’s death. It focuses on Tanpınar's attempt to examine Yahya Kemal’s personality, character, worldview, poetic aesthetics, and position him in the history of Turkish literature. In addition, this study discusses the cultural, political and literary implications of this attempt. Using the discussions on the concept of the monograph, it investigates Tanpınar's evaluation of Yahya Kemal's ideas by comparing them with modern trends in the history of Western European modern thought. It also considers his poetic production in relation to world literatures, in order to show the singularity and uniqueness of Yahya Kemal’s personality and literary productions in relation to other Turkish authors from both his own and the previous generation. It argues that in directly placing Yahya Kemal at the center of the Turkish nation-building process and modern Turkish poetry, Tanpınar underlines the poet’s skillfulness in the nationalization and domestication of Western European cultural and literary traditions, in which he interacts according to the needs of the modern Turkish nation. The article thus demonstrates that Tanpınar transforms his monograph into a narrative that invents Yahya Kemal as the poet of the nation-building process by reconnecting the current literature of the Turkish nation through his creative dialogue with classical Ottoman poetry

Özet

Bu çalışma Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Yahya Kemal Beyatlı’nın ölümünden kısa bir süresonra yayımlanan Yahya Kemal başlıklı monografisini tartışmayı amaçlıyor. Tanpınar’ınşairin şahsiyeti, mizacı, düşünce dünyası ve şiir estetiğini inceleme ve onu Türk edebiyatıtarihinde konumlandırma çabasına odaklanarak bu çabanın kültürel, siyasi ve yazınsalimalarını tartışıyor. Makale daha özelde edebiyat çalışmalarında hayat ve eser modeli yanitek bir sanatçının hayat ve eserine adanmış metin olarak tanımlanan monografi kavramıbağlamında, Tanpınar’ın Yahya Kemal’in fikriyatını bir yandan Batı Avrupa moderndüşünce tarihindeki son cereyanlarla karşılaştırarak değerlendirmesini ele alıyor; diğeryandan ise şairin şiirsel üretimini yine başta Fransız edebiyatı olmak üzere dönemindekidünya edebiyatlarıyla, Osmanlı-Türk edebî modernleşmesi ve klasik şiir geleneğiylekurduğu münasebetler üzerinden inceliyor. Bu doğrultuda, Tanpınar’ın Yahya Kemal’iTanzimat’tan sonraki Osmanlı-Türk kültürel ve siyasi modernleşmesi içine yerleştirdiğimonografisinde, özellikle şairin şahsiyeti ve edebî üretiminin kendinden önceki ve kendikuşağındaki Türk şair ve yazarlardan farklılığını, özgünlüğünü ve emsalsizliğini ortayakoymayı amaçladığını ileri sürüyor. Tanpınar’ın Yahya Kemal’i doğrudan Türkiye’deulus inşası sürecinin ve modern Türk şiirinin merkezine yerleştirerek şairin etkileşimdebulunduğu yerli ve Batı Avrupalı kültürel ve yazınsal kaynaklarını modern Türk ulusununihtiyaçları doğrultusunda güncelleyerek dönüştürüp millileştirme becerisinin altınıçizdiğini iddia ediyor. Son tahlilde Tanpınar’ın monografiyi, klasik Osmanlı şiiriylegirdiği yaratıcı diyalogla Tanzimat modernleşmesiyle sekteye uğrayan ulusun geçmişedebiyatını bugünkü edebiyata bağlayan Yahya Kemal’i doğrudan milletleşme sürecininşairi olarak icadının bir anlatısına dönüştürdüğünü gösteriyor