An Attempt on a General Classification of the Musical Terms in Divan Poetry

Abstract

In the history of classical Turkish literature, there are many poets who have knowledge in the field of music, who have been instrumental in the introduction of musical terms into poetry because they wrote poems with the elements of music. Musical tunes, tempos, instruments and parts of instruments are the most used musical terms in the language of poetry. Musical tunes and and instruments are also classified separately within each of them, as they add different meanings to the poem according to their genres and where they are used. In addition, terms other than these titles related to performing music were also evaluated. The persons and places mentioned in the musical performance have also been classified within themselves, as far as they can be determined in the studies so far. In this study, which is intended to contribute to the researches on music, a new classification has been made regarding the musical terms mentioned in the divan poetry. The main purpose here is to make a classification only for the aforementioned terms. There is no clear conclusion as to how these terms can be examined within the classical poetry tradition. Therefore, it is aimed to raise concerns that there is such a bet regarding musical terms.

Özet

Klasik Türk edebiyatı tarihinde edebiyat ve şiirin yanında musiki sahasında da ilim sahibi olan şairlerin arasında ilm-i musikinin unsurları ile şiirler kaleme alan ve böylece musiki ıstılahlarının şiire girmesine vesile olmuş çok sayıda divan şairi vardır. Musikimakamları, usulleri, çalgıları ile çalgıların aksamı, şiir dilinde en çok kullanılmış olan musiki ıstılahlarıdır. Bu ıstılahlar içerisinde adı en çok geçenler ise makamlar ile çalgılardır. Bu çalışmada makam ve çalgıların her biri, esasında şiire farklı anlamlar kattığından türlerine ve kullanıldıkları yere göre de kendi içinde sınıflandırılmıştır. Musiki icrasında adı geçen şahıslar ve mekânlar da şu ana kadarki incelemelerde tespit edilebildiği kadarıyla yine kendi içinde tasnif edilmiştir. Tüm bu ıstılahların haricindemusiki ıstılahları ile kurulmuş deyimler de kendi içinde bölümlere ayrılmıştır. Musikiye dair yapılan araştırmalara katkı sağlaması amaçlanan bu çalışmada divan şiirinde adları geçen musiki ıstılahlarına dair yeni bir tasnif yapılmıştır. Buradaki temel gaye de sadece bahsi geçen ıstılahlara dair bir sınıflandırmanın yapılmasıdır. Bu ıstılahların klasik şiir geleneği içerisinde ne şekilde incelenebileceğine dair henüz netleşmiş bir kanaat yoktur. Bu nedenle bu çalışma ile musiki ıstılahları ile ilgili böyle bir bahsin olduğu konusunda endişe oluşturulması da amaçlanmıştır. Böylece klasik şiir geleneği içerisinde musiki ıstılahlarının ne kadar önemli bir yerde olduğuna dair pek çok husus ortaya konulabilecektir.