Behiştî of Vize and The Shahrangiz of Bursa

Abstract

Behiştî of Vize was a sixteenth-century poet who wrote in the shahrangiz genre, whichfeatured well-known, prominent, or famous people and beauties in the context of aparticular city in classical Turkish literature. The shahrangiz of Behiştî, known by thepseudonyms Vizeli, Vaiz, and Sânî, to avoid confusion with other poets bearing thesame pseudonym, intertwines with the shahrangiz of the Mesîhî and the Kerîmî. Itis part of a poem collection manuscript with scattered pages, registered as Mil Yz A827 in Ankara National Library catalog. According to historical records, Behiştî wasborn in Vize, studied in Istanbul, was assigned to Çorlu, and later went to Bursa, asperceived by the statements in his shahrangiz. Shahrangiz, believed to be missing asection at the beginning, consists of a total of 113 couplets, including a 108-coupletmathnawi and a 5-couplet ghazal at the end. This text is written with an aruz metergenerally preferred for the shahrangiz, the hezec: mefâîlün/mefâîlün/feûlün.

Özet

Klasik Türk edebiyatında belirli bir şehir bağlamında olmak üzere şehrin tanınmış,ileri gelen veya meşhur kişilerini, güzellerini, ele alan şehrengiz türünde eser verenşairlerden biri de XVI. yüzyıl şairlerinden Vizeli Behiştî’dir. Aynı mahlaslı diğerşairlerden ayrılması için Vizeli, Vaiz, Sânî lakapları ile anılan Behiştî’nin bu eseri,Ankara Millî Kütüphane’de Mil Yz A 827 numarada kayıtlı varakları dağınık birmecmuada Mesihî’nin ve Kerimî’nin şehrengizleri ile karışmış bir vaziyette yeralmaktadır. Metne karışan Mesihî’nin ve Kerimî’nin Edirne şehrengizlerinde yer alanisimlerin çıkarılmasıyla geri kalan beyitler, Bursa Şehrengizi olarak değerlendirilmiş,Latin harflerine aktarılmış ve incelenmiştir. Kaynaklarda hayatının doğduğu Vize,eğitimini tamamladığı İstanbul ve vazifede bulunduğu Çorlu olmak üzere üçdeğişik yerde geçtiği belirtilen Behiştî, muhtemelen hayatının bir döneminde deBursa’ya gitmiştir. Şehrengizde yer alan ibarelerden bir müddet Bursa’da gurbethayatı yaşadığı anlaşılmaktadır. Baş tarafında az da olsa bir eksiklik olduğunudüşündüğümüz şehrengiz, 108 beyitlik mesnevi ve sonda yer alan 5 beyitlikbir gazel olmak üzere toplam 113 beyitten oluşmaktadır. 21 güzel üçer beyit ilezikredilmiştir. Şehrengizlerde genellikle tercih edilen aruzun hezec bahrinin mefâîlün/ mefâîlün/ feûlün kalıbıyla yazılmıştır. Eser, Kanunî Sultan Süleyman’ın ismi açıkçabelirtilmeyen sadrazamlarından birine sunulmak üzere kaleme alınmıştır.