Approach of Turkish Dentists Concerning Patients with Coronary Stents and Dual Antiplatelet Therapy

Türk Diş Hekimlerinin Koroner Stent Yerleştirilmesi ve Sonrasındaki Pıhtıönler Tedavi ile İlgili Yaklaşımları

Fatih UZUN, Ahmet Arif YALÇIN, Kudret KESKİN, Gündüz DURMUŞ, İlker Murat ÇAĞLAR, Fatma Nihan ÇAĞLAR, Figen Esen GİRAY, İstanbul Mehmet Akif ERSOY, Ali BİRAND, Mehmet ERTÜRK, Ömer ÇELİK, İbrahim Faruk AKTÜRK, Ender ÖNER

Abstract

Objective: As the prevalance of coronary artery disease is increasing in our aging country, percutaneous interventions and number of coronary stent implantations are increasing. Long-time dual antiplatelet therapy is recom- mended by different cardiology societies after coronary stenting. During this long therapy period, patients may be faced with dental problems and need invasive dental procedures. Especially in patients with drug eluting stents, withdrawal of antiplatelet therapy may cause stent thrombosis and death (1). We planned to investigate this frequently observed problem from a different point of view and evaluated the awareness of dental health care professionals and their approach to such patients using antiplatelet therapy. Methods: 89% of the participants knew about coronary stents and 92% were consulting a cardiologist before dental procedures. However, knowl- edge about clopidogrel was only 8%. Only 1 participant had an idea about stent thrombosis. While 76 participants said they were interrupting aspirin treatment, only 6 participants were interrupting clopidogrel treatment before the procedure. Finally, the awareness of international guidelines among the participants was 20%. Results: 89% of the participants knew about coronary stents and 92% were consulting a cardiologist before dental procedures. However, knowledge about clopidogrel was only 8%. Only 1 participant had an idea about stent thrombosis. While 76 participants said they were interrupting aspirin treatment, only 6 participants were interrupting clopidogrel treatment before the procedure. Finally, the awareness of international guidelines among the participants was 20%. Conclusion: Although most of the Turkish dentists were aware of coronary stents, they were not familiar with the differences between stents,clopidogrel therapy and the complications of interrupting the therapy. Most of them con- sulted a cardiologist before performing dental procedures inpatients with car- diovascular disease. Increasing the knowledge and sensitivity of dentists about this issue may be effective in preventing possible complications.

Özet

Amaç: Giderek yaşlanan nüfusumuzda her geçen gün koroner arter hastalığısıklığı artmakta ve bunların büyük bir kısmı koroner stent yerleştirilmesineihtiyaç duymaktadır. Koroner stent yerleştirilmesinden sonra değişik kardiyolojicemiyetleri tarafınca uzun süreli ikili pıhtı önler tedavi kullanılmasınıönermektedir. Uzun süreli tedavi gerekliliğinin bir parçası olarak bu hastalarzaman içerisinde tedavi edilmesi gereken diş hastalıkları ile karşılaşabilmektedirler.Özellikle ilaç kaplı stent yerleştirilmesi sonrasında ikili pıhtıönler tedavininen az 1 yıl kullanımının önerilmesi, olası bir diş tedavisi açısından önemtaşımaktadır bu hasta grubunda ikili antiplatelet tedavinin erken kesilmesistent trombozuna ve ölüme neden olabilir (1). Günlük pratikte çok sık karşılaşılanbu durumu, farklı bir bakış açısıyla ele alarak, diş hekimlerinin konu ileilgili farkındalık ve mesleki yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçladık.Yöntemler: İstanbul il sınırları içerisinde görev yapan rastgele seçilmiş 88 diş hekimine13 sorudan oluşan anket uygulandı. Bu ankette koroner stentin ne olduğu,ikili antiplatelet tedavinin neden kesilmemesi gerektiği, kesildiğinde oluşabileceksorunlar ve ne sıklıkla kardiyoloji konsültasyonu istendiği gibi sorular soruldu.Bulgular: Seksen sekiz diş hekiminin yer aldığı ankete göre, katılımcıların%89'unun koroner stentleri bildiği ve yine %92'sinin herhangi bir işlemdenönce kardiyoloji konsültasyonu istediği sonucu çıkarken, klopidogrelinbilinme oranı ise sadece %8 olarak saptandı. İkili pıhtıönler tedavi kesildiğindeoluşabilecek "stent içi pıhtı tıkacı" kavramını sadece 1 katılımcıbildiğini ifade etti. Günlük pratikte 76 diş hekimi girişim öncesi aspirinikeserken, 6 tanesi klopidogreli kestiğini belirtti. Son olarak uluslararası kılavuzlardanhaberdar olanların oranı sadece %20 olarak saptandı.Sonuç: Türk diş hekimlerinin büyük bir kısmı koroner stentleri bilmesinerağmen stentler arasındaki farklılıkları ve özellikle klopidogreli tanımamaktadırlar.Ayrıca antiagregan tedavinin kesilmesi durumunuda oluşabileceksorunları bilmemektedirler. Bununla birlikte günlük pratikte bu hastalaraçoğunlukla kardiyoloji konsültasyonu istemektedirler. Bu konuda diş hekimlerininduyarlılığının ve bilgilendirmelerinin arttırılması olası komplikasyonlarınönüne geçilmesinde etkili olabilir.