Tadeusz Lewicki: An important name in the studiesrelated to ibâdism

Abstract

Ibâdism has an important place due to the fact that the important branchof Khâridjite especially in the historical sence, among the religious groupsand sects that lived in the geography of the Middle East. Abdullah ibn Ibâdthat lived in the first century Hijra and Jabir ibn Zayd that systematizedthe views of sect has a serious role in the emergence of Ibâdism. Ibâdismthat arose in the early stages of the Islamic History has more moderateviewpoint and manner according to other groups of Khâridjites. Ibâdism is also more open compromise, exchange ideas and tolerance for otherreligious groups. Ibâdism that has emerged in the geography of Iraq hadspread to other parts of the Islamic World in the process. Among the plac-es where Ibâdism spread, some residential units away from Headquartersof Libya, Tunisia, Morocco and Algeria, some parts of Africa such as Su-dan, Mali, Madagascar, Tanzania and Zengibâr, the geography of Umânthat located to the South of the Arabian Peninsula are very important.Tadeusz Lewicki is one of the important researchers that grown in theWestern world and worked on issues such as historical development ofIbâdites and their faith and teachings, culture and literatures. In this arti-cle we will try to put forward the location of Lewicki who studied importantresearches and apparently is a versatile researcher at the same time andhis contributions towards the studies of Ibâdism. In this context, first ofall, a general assessment of the studies related to Ibâdism will be made forus to give a cultural infrastructure with the aim to better understand ofsubject, then Tadeusz Lewicki s life and upbringing and important workson Ibâdism will focus. Than again, the studies whose Lewicki has made inthis field will focus and some assessments about his opinions on Ibâdismwith in this framework will be made.

Özet

Ortadoğu coğrafyasında yaşayan dinî grup ve mezhepler arasında, özellik-le tarihsel anlamda Hâricîliğin günümüzde yaşayan en önemli kolu olma-sı nedeniyle İbâdîlik, önemli bir yere sahiptir. Esasen, kendilerini Hâricîbir fırka olarak kabul etmeyip, bu tanımlamayı açık bir şekilde reddedenİbâdîliğin ortaya çıkışında, hicrî ilk yüzyılda yaşayan Abdullah b. İbâd ilefırkanın görüşlerini asıl sistematize eden kişi olduğu anlaşılan Câbir b.Zeydin ciddi bir rolü vardır. İslam tarihinin erken dönemlerinde ortayaçıkan İbâdîlik, diğer Hâricî gruplara göre daha mutedil bir bakış açısı iletavra sahiptir. Ayrıca, diğer dinî gruplarla uzlaşmaya, fikir alışverişine vehoşgörüye daha açıktır. Özellikle Basra kenti başta olmak üzere Irak coğ-rafyasında ortaya çıkan İbâdîlik, süreç içerisinde İslam dünyasının diğerbölgelerine yayılmıştır. İbâdîliğin yayıldığı yerler arasında Libya, Tunus,Fas ve Cezayirin merkezden uzak bazı yerleşim birimleri başta olmak üze-re Sudan, Mali, Madagaskar, Tanzanya ve Zengibâr gibi Afrikanın bazıbölgeleri ile Arap yarımadasının güneyinde bulunan Umân coğrafyası ol-dukça önemlidir.Tadeusz Lewicki, batı dünyasında yetişen ve daha çok İbâdîlerin tarihselgelişimi ile inanç ve öğretileri, kültür ve edebiyatları gibi konularda çalışanönemli araştırmacılardan biridir. Bu makalede biz, İbâdîlik araştırmalarınıngelmiş olduğu süreçte, önemli çalışmalara imza atan ve aynı zamanda çokyönlü bir araştırmacı olduğu anlaşılan Tadeusz Lewickinin İbâdîlik araş-tırmalarındaki yeri ve katkılarını ortaya koymaya çalışacağız. Bu çerçevedeöncelikle, konunun daha iyi anlaşılması amacıyla bize konu ile ilgili kültürelbir altyapı kazandırması için İbâdîlik ile ilgili yapılan araştırmaların genel bir değerlendirmesi yapılacak, daha sonra Tadeusz Lewickinin hayatı ve yetiş- me tarzı ile onun İbâdîlik sahasında vermiş olduğu önemli eserler üzerindedurulacaktır. Ardından, Lewickinin bu alanda yapmış olduğu çalışmalar veİbâdîlik ile ilgili görüşleri üzerinde bazı değerlendirmeler yapılacaktır.