An Evaluation of MA Degree Dissertations in the Field of History of Islamic Sects

İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı’nda Yapılan Yüksek Lisans Tezlerinin Bir Değerlendirmesi

Abstract

As of 2017, approximately 350 MA degree dissertations have been completed in the field of history of Islamic sects in Turkey. In our work we have tried to determine in which periods and sects are concentrated and what are the missing topics of these theses which were made in the field. In our research, it was determined that there is a numerical concentration especially in the classical sources of the history of sects, Imamism and Alevism-Bektashism. However, it seems that the level of knowledge has not reached sufficient level about contemporary Islamic movements and religioussectarian structures in Turkey. Again, it has been revealed that are concentrated to the formation periods of the sects, but there is not enough work on the subsequent change periods and current situations. Even in highly studied sects, this situation remains valid. When a thesis with a general title is received, it is generally seen that there is no sect, time and space restriction and that the subject is treated in a superficial way. For this reason, in the theses taken without any restrictions, it is useful that the content is determined to include a certain time frame and sect. A similar problem can arise from time to time in comparative theses. In the thesis choosing current topics is generally focused on the individuals and the field researches have been seen to be limited.

Özet

Ülkemizde 2017 yılı itibariyle İslam Mezhepleri Tarihi alanında yaklaşık 350 yüksek lisanstezi tamamlanmıştır. Çalışmamızda alanda yapılmış olan bu tezlerin hangi dönem ve mezheplerdeyoğunlaştığı, eksik bırakılan konu başlıklarının neler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmamızda özellikle mezhepler tarihinin klasik kaynakları, İmamiye ve Alevilik-Bektaşîlik konularında sayısal bir yoğunlaşmanın olduğu tespit edilmiştir. Ancak çağdaş İslam akımları ve Türkiye’deki dini-mezhebî yapılarla ilgili yeterli bilgi düzeyine ulaşılmadığı görülmüştür. Yine mezheplerin teşekkül süreçlerine yoğunlaşıldığı ancak sonraki değişim süreçleri ve güncel durumlarıyla ilgili yeterli çalışma yapılmadığı ortaya konulmuştur. Çok çalışılan akımlarda bile bu durumgeçerliliğini korumaktadır. Genel başlıklı bir tez alındığında genellikle mezhep, zaman ve mekânsınırlandırması yapılmadığı ve konunun yüzeysel bir şekilde ele alındığı görülmüştür. Bu nedenleher hangi bir sınırlandırma yapılmaksızın alınan tezlerde içeriğin belli bir zaman dilimi ve mezhebi içerecek şekilde belirlenmesinde yarar vardır. Mukayeseli tezlerde de benzer bir sorun zaman zaman ortaya çıkabilmektedir. Güncel konu tercih edilen çalışmalarda daha ziyade şahıs üzerinde yoğunlaşıldığı, saha araştırmalarının sınırlı düzeyde kaldığı görülmüştür.