One Hadith, Five Interpretations: Various Approaches to the Hadith of 73 Divisions

Abstract

The hadith that says that the Muslims will be divided into 73 divisions (firaq) is one of the most debated reports with regard to its authenticity as well as its interpretation. This essay does not deal with the isnad criticism of this hadith or with the issue whether the Prophet may have said it or not. It rather focuses on its place in the scholarly and social imagination: At what contexts it is adduced or brought into discussion, and what kind of evindential and discursive power it had. I analyze different uses of the hadith in five different contexts by such important figures as Shams al-Dīn al-Maqdisī, al-Qādī ‘Abd al-Jabbār, Ibn Hazm, al-Ghazālī, and Ibn Rushd. Finally I argue that the hadith in question is made subject to different interpretations according to the varying contexts, the nature of the addressees, and the interests of the authors. It has been observed that these five scholars were not in any way interested in the isnad criticism, the authenticity of the hadith, or whether it actually went back to the Prophet. This hadith in and of itself was not made the subject of discussion by them, but rather it was utilized as a powerful tool to refute or criticize the opponents or to support their own positions.

Özet

73 fırka hadisi İslam düşünce geleneğinde hem sıhhati hem de nasıl anlaşılacağı ve yorumlanacağı hususlarında çokça tartışılan, hakkında müstakil risalelerin yazıldığı önemli rivayetlerdenbiri olmuştur. Bu yazıda ilgili hadisin isnad tenkidi ve sıhhati üzerindeki tartışmalara girilmeksizin, onun ilmî ve toplumsal muhayyiledeki yeri, hangi konular etrafında gündeme geldiği, tartışmalarda nasıl bir delil ve söylem gücüne sahip olduğu beş farklı şahıs (Şemsuddîn el-Makdisî, elKâdî ‘Abdulcabbâr, İbn Hazm, el-Gazâlî ve İbn Rüşd) örneğinde ele alınmıştır. Buradan hareketlebir hadisin değişik bağlam, muhatap ve ilgilere göre farklı değerlendirmelere nasıl konu edildiğitespit edilmeye ve bunun muhtemel sebepleri tahlil edilmeye çalışılmıştır. Neticede 73 fırka hadisine referansta bulunan bu beş âlimin, rivayetlerin sıhhati, Hz. Peygamber’e aidiyeti ve isnad kritiği gibi teknik değerlendirmelere girmedikleri görülmüştür. Onlar için hadisin bizatihi kendisinin tartışmanın öznesi olmadığı, aksine bu hadisi, söylem gücünden istifadeyle muhataplarını redveya savundukları fikirleri tahkim aracı olarak kullandıkları kanaatine varılmıştır.