Criticisms of al-Nazzām Against First Period Exegetes

Abstract

As the first interlocutors were Arabs, the last divine revelation, Holy Qur’ān was revealed in Arabic language. Therefore, it is stated that it is obligatory to avoid compulsory commentaries by making use of this language in understanding Qur’ān. In connection with this issue, Abū Isḥāq Ibrāhīm al-Naẓẓām criticized some of the exegetes; alleged that it is necessary not to rely on their explanations about Qur’ān. Naẓẓām, who evaluated some of the exegetes in this category such as ‘Ikrimah, Daḥḥāk, Suddī, Kalbī, Muqātil b. Sulaymān and Abū Bakr al-Aṣamm, stated that some of the above-mentioned exegetes commented some of the verses of Qur’ān against the language; and he gave some examples. In this study, the criticisms that al-Naẓẓām mentioned will be referred to, and then making the comparison of the available sources with the meanings mentioned about verses, it will be emphasised if they the assertion is accurate or not. Except for Muqātil b. Sulaymān, since complete exegesis studies have not reached to our time, from sources of early period to the present, the views of the other exegetes have been tried to be established available exegesis sources.

Özet

İlk muhatapların Arap olmasından dolayı son İlâhî vahiy olan Kur’ân-ı Kerim, Arap diliylenazil olmuştur. Bu nedenle Kur’ân’ı anlamada bu dilin imkânlarından yararlanıp zorlamate’villerden kaçınılması gerektiği ifade edilmektedir. Bu hususla bağlantılı olarak Ebû İshak İbrahimen-Nazzâm, bazı müfessirleri eleştirerek Kur’ân’a dair açıklamalarına güvenilmemesi gerektiğinibelirtmiştir. İkrime, Dahhâk, Süddî, Kelbî, Mukātil b. Süleymân ve Ebû Bekir el-Esamm’ı bukategoride değerlendiren Nazzâm, adlarını zikrettiği bu tefsir âlimlerinin bazı âyetleri dile aykırışekilde tefsir ettiklerini belirterek buna dair bazı örnekler vermiştir. Bu çalışmada, Nazzâm’ın sözkonusu müfessirlere yönelttiği eleştirilere değinilecek, daha sonra âyetlere dair sözü edilen manalarmevcut kaynaklarla karşılaştırılması yapılarak bunun doğru olup olmadığı hususu üzerindedurulacaktır. Mukātil b. Süleymân hariç, diğer müfessirlerin görüşleri -tam tefsir çalışmaları günümüzeulaşmadığından- erken dönem kaynaklardan günümüze doğru mevcut tefsir kaynaklarındantespit edilmeye çalışılacaktır.