A Critical Edition of the Fifth Chapter on Rhetoric in Molla Hüsrev’s Naqd al-afkār fī radd al-anžār

Molla Hüsrev’in Nakdü’l-efkâr fî reddi’l-enzâr Adlı Eserinin Belâgatla İlgili Beşinci Bölümünün Tahkikli Neşri

Abstract

In fact Molla Hüsrev argues that the vagueness is one of the objectives of misgiving, and that double usage of the preposition intends to describe without particularization those who are in between belief and heresy. Therefore, the verse intends to mean to the interlocutors who thinks with fairness and moderation in order to understand whoever is on the straight path. In addition, he stresses that the rhetoricians do not argue that the omission of أو would change the meaning, but they argue that the verse would lose its intended position () meaning with a tone inviting to moderation and gentle treatment. While he criticizes the answerer by saying, “Why do you not pay attention to these delicacies?”, he praises the answerer by stating that he saved other scientists from the burden thanks to his answer in the tenth issue. All of these show the author’s appreciative approach.

Özet

Bu makale Tokat ile Yozgat arasındaki Karkın köyünde doğan Şeyhülislâm MollaHüsrev'in (ö. 885/1480) altı bölümden oluşan ve her birinde on ayrı meseleyi muhakemat usulüyle ele alan Nakdü'l-efkâr fî reddi'l-enzâr adlı eserinin belâgata ayrılan beşinci bölümünün edisyon kritiğidir. II. Murad ve II. Mehmed dönemlerinde kadılık, kazaskerlik ve müderrislik yapan Molla Hüsrev'in bu eserinde, Kur'ân-ı Kerim, siyer, fıkıh, fıkıh usulü, Arap dili belâgatı ve mantık ilimlerinde ele aldığı konularda hem ustalığını hem de dönemin ulaştığı kültür seviyesini görmek mümkündür. Eserde Alâeddin Ali b. Mûsâ er-Rûmî'nin (ö. 841/1438) sorduğu sorulara Sirâceddin b. Sa'deddin et-Tevkî'î (ö. 886/1481) cevap vermiştir. Molla Hüsrev ise onların görüşleri üzerinden toplam atmış konuda felsefe ve akıl yürütmenin ağır bastığı bir hakemlik yapmıştır. Bu anlamda muhakemat türünün güzel bir örneği olan bu eser, Molla Hüsrev'in bahsi geçen ilimlere vukufunu ve ifade gücünü göstermesi bakımından önemlidir