The Issue of Relationship or Irrelevance Between Religion and Sect

Abstract

Islam as a religion; completed its formation before the period of sects by the dimension related to faith, morality, worship, right and justice. Muslim communities, whose life conditions transformed radically after the death of Prophet Muhammad, developed various reading forms towards the understanding of religion, and according to that, different interpretations of the religion came into the stage of history. Factors such as socio-political reasons, social changes, reading methods of religious texts, ethnic constructions, activities of philosophical translation, encounters with different cultures and beliefs revealed the sect as a phenomenon. Natural conflicts of opinions through the process of institutionalization led to the problems by the self-substitution of sects with the religion. Losing the contact with Quran within its own systematic and their self-reception as the only truth caused these structures to interiorise themselves with the religion. Some sects considered themselves directly as religion. This situation meant the identification of sect and religion as concepts. This resulted with a process that could not respond the need of society, tarnishing of thought and losing the chance of refreshment. In this context, it seems crucial to scrutinize the sects, which are the forms of understanding religion, in their relation or irrelation with the religion. Although they are generated by humans, how the sects replaced the religion and turned into a universal identity.

Özet

Din olarak İslâm; inanç, ahlâk, ibadet, hak ve hukuka ilişkin boyutlarıyla mezhepler öncesi süreçte teşekkülünü tamamladı. Hz. Muhammed’in vefatının ardından hayat koşullarıderinden değişime uğrayan Müslüman toplumu, dinin anlaşılması yönünde farklı okumabiçimleri geliştirdiler ve buna bağlı olarak farklı din anlayışları tarih sahnesine çıkmaya başladı. Sosyo-politik nedenler, sosyal değişmeler, dini metinlerin okunuş yöntemleri, etnikyapılanmalar, felsefi çeviri faaliyetleri, farklı kültür ve inançlarla karşılaşma gibi etmenlermezhep olgusunu ortaya çıkardı. Kurumlaşma sürecinde doğal görülebilecek görüş ayrılıkları, her bir mezhebin kendisini din yerine ikame etmesiyle problemlere neden oldu. Mezheplerin kendi sistematiği içerisinde Kur’an-ı Kerim’le irtibatlarını yitirmeleri ve kendilerinitek doğru olarak görmeleri, bu yapıların kendilerini dinle özdeşleştirmelerine zemin oluşturdu. Birtakım mezhepler kendilerini doğrudan din gibi telâkki edebildiler. Bu durum, toplumun ihtiyacına cevap veremeyecek bir sürece; düşüncenin donuklaşmasına ve yenilenmeşansının yitirilmesine yol açtı. Bu bağlamda dinin anlaşılma biçimleri olan mezhepleri dinleolan ilişkileri ya da ilişkisizlikleri açısından irdelemek önemli görünmektedir. Mezheplerbeşeri nitelikli oluşumlar olduğu halde nasıl dinin yerini aldılar ve sözde evrensel bir kimliğe büründüler.