Sağlık ve Hoşnutsuzlukları: Sağlık Kanaat Önderlerinin Sosyal Medya Söylemleri ve Sağlığın Tıbbileştirilmesi

Health and Its Discontents: Health Opinion Leaders' Social Media Discourses and Medicalization of Health*

Abstract

Concerns regarding body and health colonize nearly all aspects of contemporary societies. Citizens are exposed to discourses disseminated from innumerable sources, on living a healthier, happier life and attaining a more desirable body. The common point for these discourses is their role in medicalization and individualization of health, i.e. approaching natural cycles of life as diseases and ignoring the social determinants of health. Health professionals, or health opinion leaders , occupy a strategic and advantageous position in this process. Most recently, web 1.0 and web 2.0 environments, especially social media outlets come forward among these sources. Social media provides health opinion leaders with opportunities to continuous and easy opinion/idea dissemination, and to mutual interaction with followers. Definition and promotion of diseases and fear; lifestyles and habits; beauty; longevity; performance and personal development; and naturalness lie at the center of their discursive strategy. This article suggests that social media discourses of health professionals on health and body must be considered within the context of medicalization and commodification of health in contemporary societies, and within the context of neoliberal governmentality.

Özet

Sağlık ve beden ile ilgili kaygılar günümüz toplumlarının neredeyse tüm alanlarını sömürgeleştirmiş durumdadır. Yurttaşlar daha sağlıklı, daha mutlu bir hayat yaşama ve daha arzu edilir bir bedene sahip olma üzerine sayısız kaynaktan yayılan söylemlere maruz kalmaktadırlar. Bu söylemlerin ortak noktası sağlığın tıbbileştirilmesine ve bireyselleştirilmesinde yani yaşamın doğal döngülerine hastalık olarak yaklaşılması ve sağlığın toplumsal belirleyenlerinin göz ardı edilmesi oynadıkları roldür. Sağlık profesyonelleri ya da sağlık kanaat önderleribu süreçte stratejik ve avantajlı bir konum işgal etmektedirler. Son dönemlerde web 1.0 ve web 2.0 teknolojileri, özellikle de sosyal medya sağlık söyleminin yayıldığı kaynaklardan biridir. Sosyal medya mecraları sağlık kanaat önderleri için kolay kanaat/fikir beyanı ve sağlık kanaat önderleri ile takipçileri arasında karşılıklı etkiletişim olanakları sunmaktadır. Bu figürlerin söylemsel stratejilerinin merkezinde şu öğelerin tanımlanması ve promosyonu yer alır: hastalık ve korku; yaşam tarzları ve alışkanlıklar; uzun yaşam; performans ve kişisel gelişim; doğallık. Bu çalışma sağlık profesyonellerinin sağlık ve beden söylemlerinin sağlığın tıbbileştirilmesi ve metalaşması ve neoliberal yönetimsellik kavramları ile ilişkilendirerek ele alınması gerektiği vurgulamaktadır.