Journals / İHYA Uluslararası İslam Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 1
THE APPROACHES OF THE MUHAŞŞİ SİNAN EFENDİ TO THE SCIENTIFIC TAFSEER IN HIS WORK “HAŞİYE ala TAFSEER al-QADİ”
- Pages
- 218–233
- DOI
- —
Abstract
Muhaşşî Sinan Efendi (d. 986/1578), due to his haşiye/postscript on Qadi Beydawi’s commentary “Anwar al-Tanzil wa Asrar al-Tawil”, was became famous with the nickname “Muhaşşi”. Muhaşşî Sinan has made some scientific approaches in his “Haşiye ala Tafseer al-Qadi”. Thus, he has used scientific data which came to his period. Thus, in the Qur'an, the verses about cosmological, astronomical, geographic and biological issues are subjected to scientific commentary. For example, the Surah Al-Mulk verse 5 indicates that the stars are means of illumination like candle due to their own light. It also refers to the light beam in the context of the rays being burned. As a result, Muhaşşî Sinan in XVI. century while commenting the verses in the context of scientific Tafseer in his postscript to Baydawi, has some scientific explanations. In this study, the scientific findings of Ottoman conception of science in the period which he lived and their reflections in the context of scientific commentary to his haşiye will be seen.
Özet
Muhaşşî Sinan Efendî (ö. 986/1578), Kâdî Beyzâvî’nin “Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-te’vîl” adlı tefsirine yaptığı hâşiye nedeniyle “Muhaşşî” lakabıyla şöhret bulmuştur. Muhaşşî Sinan “Hâşiye ‘ala Tefsiri’l-Kâdî” isimli hâşiyesinde yer yer ilmî yaklaşımlarda bulunmuştur. Böylece o, dönemine kadar gelmiş ilmî/bilimsel verileri kullanmıştır. Şöyle ki, Kur’ân’da kozmolojik, astronomik, coğrafik ve biyolojik meselelerden bahseden ayetleri ilmî tefsir tabi tutar. Örneğin, Mülk sûresi 5. ayette belirtilen yıldızların kendinden oluşturdukları ışıkları nedeniyle kandil gibi aydınlatma aracı olduğunu ortaya koyar. Ayrıca ışınların yakıp yok etmesi bağlamında ışık huzmesine de değinir. Sonuç olarak, Muhaşşî Sinan XVI. Yüz yılda Beyzavî üzerinden yazdığı hâşiyesinde, ayetleri şerh ederken ilmî tefsir bağlamında bir takım bilimsel izahlarda bulunur. Bu çalışmayla yaşadığı dönemdeki Osmanlı bilim anlayışında hangi bilimsel bulguların olduğu ve bunların ilmî tefsir bağlamında haşiyesine yansımaları görülecektir.