THE DEVELOPMENT PROCESS OF HUMAN RIGHTS FROM THE ADOPTION OF CHARTER OF ALLIANCE TO THE CONSTITUTIONAL COMPLAINT IN TURKISH CONSTITUTIONAL SYSTEM

Sened-i İttifak’ın Kabulünden Anayasa Şikayeti Kurumunun Kabulüne Kadar İnsan Haklarının Türk Anayasal Sistemindeki Gelişim Süreci

Abstract

The constitutional movement commenced by the adoption of the Charter of Alliance has continued until today despite the interruptions occurred at certain times. Not only have state organisations regulated under these constitutions, but also human rights and freedoms have been regulated and guaranteed. It can be observed that human rights and freedoms, which were just listed by names in the previous constitutions, are regulated in depth under the last two constitutions. The absence of a proper academic study analysing the evolution of human rights under Turkish constitutions underlies the production of this article. In this regard, the 200-year-evolution and position of human rights and freedoms in Turkish Constitutional System will be dealt with and critically evaluated. Also the current situation reached by the introduction of the institution of ‘Constitutional Complaint’ will be examined in depth by making comparisons to the countries such as Germany, Spain, Austria, Switzerland, Hungary where the institution has successfully been applied for a long time. Finally, some remarkable decisions, which have a broad repercussion in world press, made by the Constitutional Court of Turkey will be addressed.

Özet

Senedi İttifak’ın kabulüyle başlayan anayasacılık hareketleri belli dönemlerde yaşanan kesintilere rağmen günümüze kadar sürmüştür. Kabul edilen anayasal belgeler ve anayasalarla sadece devlet teşkilatı düzenlenmemiş, aynı zamanda diğer dünya devletlerinde olduğu gibi, insan hak ve hürriyetleri de bu belgelerde koruma altına alınmıştır. Ancak başlarda yalnızca anayasalarda listelenmekle yetinilen hak ve hürriyetlerin, artık günümüzde teferruatlı bir şekilde düzenlendiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı literatürde, insan hak ve hürriyetlerinin Türk Anayasa ve anayasal belgelerindeki evrim sürecini analiz eden derli toplu bir çalışmanın eksikliğini gidermeye katkıda bulunmaktır. Bu bağlamda, temel hak ve hürriyetlerin sistemimiz içerisindeki 200 yıllık evrim süreci derinlemesine ele alınmaya çalışılacak ve Anayasal sistemimizdeki insan haklarının, tarihsel süreçte bulunmuş olduğu konumlar eleştirel bir biçimde değerlendirilecektir. Ayrıca “Anayasa Şikâyeti” kurumunun kabulü ile gelinen son nokta, Almanya, İspanya, Avusturya, İsviçre, Macaristan gibi Anayasa şikâyeti kurumunu uzun yıllardır örnek bir şekilde uygulayan ülkeler ile kıyaslamalar yapılarak derinlemesine değerlendirilecektir. Son olarak, Türk Anayasa Mahkemesinin Anayasa şikâyeti kapsamında vermiş olduğu ve dünya basınında geniş yer bulan bir takım önemli kararlara da değinilecektir.