AN EVALUATION ON THE DIVINE LOVE CONCEPT ON THE DEWANS OF MUSTAK BABA AND KUDDUSI BABA

MÜŞTÂK BABA VE KUDDÛSÎ BABA DÎVÂNLARINDA İLÂHÎ AŞK ANLAYIŞI ÜZERİNE DEĞERLENDİRME

Abstract

Mustak Baba and Kuddusi Baba are among our prominent sufi poets, grown in 19th century Anatolia and leading a life that observed Qur’an and sunnah. These individuals symbolically described, through poetry, the spiritual states they have experienced in their hearts in relation to divine love. Our study has indicated that these two scholars had many things in common. They both lived during the same century, followed the sect of Qadiriyya, were masters in worldly and esoteric sciences, produced works in the fields of religion and mysticism, spent their lives being engaged in activities of science and wisdom and travelled to various locations. Looking at the literature of Mustak Baba and Kuddusi Baba, we have realized that they were more indulged in matters such as dhikr, asceticism, dissolution of heart and taming of soul to reach divine love. This article, consisting of two parts, is aiming to get a closer look to both of the individuals as well as the divine love they utter. The first part consists of Mustak Baba’s life, works and his understanding of divine love, while the second part is addressing Kuddusi Baba’s life, works and his understanding of divine love. We have examined the issues reflected by both of the scholars on divine love on the basis of their literature style. And in the conclusion part we have provided a general assessment.

Özet

Anadolu’da yetişen önemli mutasavvıf şâirlerimizden olan Müştâk Baba (ö. 1247/1832)ve Kuddûsî Baba (ö. 1265/1849) Kur’ân ve sünnet bağlamında bir hayat yaşamış ilâhî aşkyolunda tasavvufî makamlarda önemli mesafeler katetmiş iki isimdir. 19. yüzyılda yaşayan buzâtlar gönül dünyalarında tecrübe ettikleri mânevî hâlleri şiir diliyle sembolik olarak ifadeetmişlerdir. Her iki ismin pek çok ortak noktalarının olduğu görülmektedir. Aynı yüzyıl içindeyaşamaları, Kādirî tarîkatına mensûbiyetleri, zâhirî ve bâtınî ilimlerdeki nitelikleri, dinî vetasavvufî sahada eserler kaleme almaları, telifleri arasında Dîvân’larının bulunması, ömürleriniilim irfân faaliyetleriyle geçirmeleri, muhtelif memleketlere seyahatler yapmaları bu ortaknoktalardan bazılarıdır. Müştâk Baba ve Ahmed Kuddûsî’nin eserlerine ve özellikleDîvân’larına bakıldığında tasavvufî unsurların daha ağırlıklı olduğu görülmektedir. Buanlamda her ikisinin de şiirlerinde yoğun olarak ilâhî aşka ulaşma gayesiyle zikir, zühd, kalptasfiyesi, nefs tezkiyesi gibi muhtelif konuları ele aldıkları anlaşılmaktadır. Bu makalede,Ahmed Kuddûsî ve Müştâk Baba’nın Dîvân’ları bağlamında onların ilâhi aşk anlayışlarıüzerinde durulacaktır. Giriş ve iki bölümden oluşacak olan makalenin birinci bölümündeMüştâk Baba’nın hayatı, eserleri ve ilâhi aşk anlayışına, ikinci bölümde ise Kuddûsî Baba’nınhayatı, eserleri ve ilâhi aşk anlayışına yer verilecektir. Sonuç kısmında ise her iki ismin işaretettiği ilâhi aşkın yanı sıra ortak noktaları üzerinde değerlendirme yapılacaktır.