AN ANALYSIS ON RELIGION AND RELIGIOUS INSTITUTIONS IN KYRGYZ SOCIETY BEFORE AND AFTER THE INDEPENDENCE

Bağımsızlık Öncesi ve Sonrası Kırgız Toplumunda Din Ve Dinî Kurumlar Üzerine Bir Analiz

Abstract

Regarding the sociology of religion and political science perspectives, this article attempts to examine the influence of religion on Kyrgyzstan’s social and political life after her independence from the Union of Soviet Socialist Republics (USSR). This study addresses the following pieces of information before discussing the current circumstances. First, the historical background of how Islam has spread in Kyrgyzstan has different narratives and needs to be addressed before explaining the role of Islam in today’s Kyrgyzstan. Also, to show how and when the Spiritual Administration of Muslims of Kyrgyzstan (SAMK), which is also called the Muftiyat of Kyrgyzstan, has emerged, it is necessary to examine the USSR era of Islam. In addition, since the first years of independence, religion and religious life have been given full freedom in Kyrgyzstan; however, the State Security Council in the meeting of February 2014 has decided that the prior religious freedom policy was wrong. In the following period, it was decided that the state would implement politics that would lead the religious structure and the religious life of society. In this study, religious tendencies and social sanctions for religion were studied in terms of sociology and political science in the post-independence period. Furthermore, the study focused on the work process and sanctions for the social and political stability of Kyrgyz society. This article also elaborates on the practices of the Kyrgyz state, which had a quarter-century past, on religion and shows that the practices are unstable and changing based on new circumstances.

Özet

Din Sosyolojisi. Bu makalede bağımsızlığını kazandıktan sonra Kırgızis- tan’da toplumsal-siyasi hayatta önemli rol oynayan ve bunlara yön veren din unsurunu, din sosyolojisi ve siyaset bilimi açısından incelemeye çalışacağız. İslam’ın Kırgızlar arasında ne zaman yayıldığı ve benimsendiği ile ilgili ta- rihi kaynaklara dayanarak farklı görüşlerin bulunduğunu belirtmeliyiz. Gü- nümüzde, Kırgızistan sınırları içerisindeki İslam’ı anlayabilmek için onun ta- rihteki süreçlerini göz önünde bulundurmak şarttır. Kırgızistan’ın Müftiyat kurumu; yani Kırgızistan Müslümanları Dini İdaresi’nin (KMDİ) ne zaman ve nasıl ortaya çıktığını göstermek için Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde İslam hakkında birtakım tespitlerde bulunularak oluşum süreci- nin ele alınması gerekmektedir. Kırgızistan’da İslam’ın tarihi sürecini birkaç döneme ayırmak gerekir: Ortaçağdan SSCB’nin kuruluşuna kadarki dönem, Sosyalizm dönemi ve son olarak Kırgızistan’ın bağımsızlığını kazandıktan sonraki dönem. Bağımsızlığın ilk yıllarından itibaren Kırgızistan’da dine ve dinî hayata öncesine oranla büyük bir serbestlik, bir bakıma kısmi özerklik hürriyeti verilmiştir. Ancak 4 Şubat 2014 tarihindeki Devlet Güvenlik Kon- seyi toplantısında dine verilen bu kısmi özerklik hürriyeti siyasetinin doğru olmadığı sonucuna varılmıştır. O günden itibaren devlet dinin toplumdaki yapısına ve yaşamına yön verme siyaseti yürüteceği kararını almıştır. Bu çalışmamızda bağımsızlık elde edildikten sonraki süreçte dinî eğilimler ve dine yönelik toplumsal yaptırımlar toplum bilimi ve siyaset bilimi açısından incelenmiştir. Kırgız toplumunun sosyal ve siyasi istikrarı için çalışma süreci ve yaptırımları üzerinde durulmuştur. Makalemizde çeyrek asırlık bir tarihe sahip olan Kırgız devletinin din konusundaki uygulamalarını siyaset bilimi, güvenlik ve toplum bilimi açısından ele alıp değerlendirmeye çalışacağız.