A Bibliography Trial on the Formation of Rhetoric and Literary Criticism Terms I

Belâgat ve Edebî Tenkit Terimlerinin Teşekkülü Üzerine Bir Bibliyografya Denemesi I

Abstract

Bibliography research is significant for scientific progress since they are mirroring the previous accumulation of the studies in one piece. Although rhetoric (balaqat) and literary criticism (naqd) are important elements of Arab literature, no bibliography research has been conducted about balaqat and naqd in the Turkish language. This study aims to investigate rhetorical and literary criticism studies in the Arab world by looking at a large number of scientific works. There are uncountable studies including balaqat and naqd; therefore, this study analyzes only some part of the existing literature involving the formation of these two terms. Following steps illustrate the methodological process: first, electronic libraries were searched; second, the bibliography studies on rhetoric and literacy criticism terms were examined comparatively based on their formation; and third, a total of 213 studies related to balaqat and naqd terms including 10 books, 10 Ph.D. theses, 33 master’s thesis, 17 symposium papers and 143 articles were included. The selected studies were examined in five categories as doctoral theses, master’s theses, symposium papers and articles that can be also separated into two categories regarding the subject of the manuscripts as periodical/historical studies and the studies including the rhetoricians’ perspectives on this topic. This study also provides background information about the theses and articles such as author, supervisor, country, and journal names. The results show that the majority of the studies are conducted in North Africa countries (Maghreb) and Jordan. It is also be found that the studies on the formation of rhetoric and literary criticism date back to the early 1970s.

Özet

Bibliyografya çalışmaları, bilimsel alanlardaki daha önce var olan biriki- mi yansıtması bakımından oldukça önemlidir. Ülkemizde belâgat ve nakd terimleri alanında yapılmış çalışmalara toplu olarak erişebileceğimiz bibli- yografi araştırması bulunmamaktadır. Biz bu çalışmamızda özellikle Arap dünyasında yapılmış olan belâgat terminoloji çalışmalarının doğru bir şekil - de aktarılmasını hedeflemekteyiz. Çok fazla yekün oluşturduğu için belâgat çalışmalarının tamamına yer verilmemiş, sadece belâgat ve edebî tenkit te- rimlerinin teşekkülüne dair eserlere yer verilmiştir. Yöntem olarak; öncelikle elektronik kütüphaneler taranmış, ardından belağat terimleri ile ilgili yapılan temel çalışmaların kaynakçaları mukayeseli olarak incelenmiştir. Bibliyog- rafya çalışmamızda Belâgat terimleri ile ilgili 10 kitap, 10 adet doktora tezi, 33 adet yüksek lisans tezi, 17 adet sempozyum tebliği ve 143 adet makale olmak üzere toplam 213 çalışmaya yer verilmiştir. Ulaşılan çalışmalar; Ulaşılan ça- lışmalar; kitaplar, doktora tezleri, yüksek lisans tezleri, sempozyum tebliğle- ri ve makaleler olmak üzere beş kategoride incelenmiştir. Çalışmaları; konu bakımından genel olarak, dönemsel / tarihî çalışmalar ve belâgatçıların terim anlayışlarını ele alan çalışmalar şeklinde tasnif etmemiz mümkündür. Tez çalışmalarının; kim tarafından, nerede, hangi hocanın danışmanlığında, kaç sayfa yapıldığı bilgisine bibliyografyada yer verilmiştir. Ayrıca makalelerin de hangi dergide, nerede, kaç yılında, hangi sayfa aralığında yayınladığına dair bilgilere yer verilmiştir. Ulaşılan çalışmalarının büyük çoğunluğunun Mağrib ülkeleri ve Ürdün’de hazırlandığı görülmektedir. Belâgat ve edebî tenkit terimlerinin teşekkülüne dair yapılan çalışmaların 1970’lerin başlarına kadar uzandığını söyleyebiliriz.