Osman Hamdi Bey’s Sayda Excavation and Its Impact on The Development of the Imperial Museum

Osman Hamdi Bey’in Sayda Kazısı ve Bu Kazının Müze-i Hümâyûn’un Gelişimine Etkisi

Abstract

The change of Ottoman policy concerning antiquities began with the intellectuals who became familiar with Europe especially after the Tanzimat edict, and gained momentum with the opening of Müze-i Humayun (The Imperial Museum) and with the publication of a series regulations concerning antiquities, reaching its apogee with the appointment of Osman Hamdi Bey, who had studied in Paris, as the director of the Imperial Museum in 1881. Thanks to the efforts of Osman Hamdi Bey, despite all pressures, the Ottoman State enacted the Law of Antiquities (Asar-ı Atika Nizamnamesi) of 1884, which strictly forbade the export of antiquities abroad and tightened up loose ends of previous nizamnames. A milestone in the career of Osman Hamdi Bey, the Sayda excavation carried out in 1887 was instrumental in the development of the Müze-i Hümâyûn, placing it among the important European museums. Using extensive archival documents, the aim of this study is to examine Sayda excavation and its impact on the Ottoman policy concerning antiquities.

Özet

Osmanlı Devleti’nde eski eser politikasında görülen değişim özellikle Tanzimat Fermanı sonrası batıyıyakından tanımaya başlayan aydın bir zümre öncülüğünde başlamış, 1869 yılında Müze-i Hümâyûn’unaçılması ve ardı ardına yayımlanan eski eser nizamnameleriyle de belli bir ivme sağlanabilmişti. AncakOsmanlı Devleti’nin eski eser politikasında asıl değişim Paris’te eğitim görmüş olan Osman Hamdi Bey’in1881’de Müze-i Hümâyûn müdürü olmasıyla zirveye ulaştı. Bütün baskılara rağmen eserlerin yurt dışınaçıkışını yasaklayan 1884 tarihli Âsâr-ı Atîka nizamnamesini yürürlüğe koyan Osman Hamdi Bey sayesindeOsmanlı Devleti ilk kez, eski eserler konusunda şartları tamamen kendi lehine olan bir hukuki düzenlemeyiyürürlüğe koymuş oluyordu. 1887 yılında gerçekleştirdiği Sayda kazısı ise Osman Hamdi Bey’in kariyerindeolduğu kadar Müze-i Hümâyûn’un gelişmesi ve Avrupa müzeleri arasında saygın bir yer edinmesinde deetkili oldu. Bu nedenle çalışmanın amacı Osman Hamdi Bey’in Osmanlı Devleti eski eser politikasınındeğişimine yaptığı katkıyı Sayda kazısı örneğinden yola çıkarak ve Osmanlı arşiv belgeleri ışığındadeğerlendirmektir.