THE PHENOMENON OF AYANLIK AND THE DYNAMICS IN THE FORMATION PROCESS: THE CASE OF KAYSERI SANJAK

Abstract

The concept of the local notables, as Khoury putsit, “groups with the most uncertain corners”, hasbeen discussed by historians for a long time. Themost notable issue in the literature review is thatayanship has not yet been clarified. Therefore, itis the general aim of the paper to reconsider andanalyze the local notables that need to beexplained through Kayseri sanjak. In order tobetter understand and explain the ayanlık thatdeeply influences the administrative, financialand social order of the empire, it is necessary toaddress some issues such as who they were andhow they were chosen, and then to answer thequestion of how they got stronger and left theirmark on the century. Without revealing thedetailed monographs of the notables, the conceptof local notables and related discussions werefocused. After giving information about Kayserilocal notables, the political, social, military, andadministrative foundations that affect thedevelopment of the local notables in Kayserisanjak are discussed. One of the main reasons forchoosing the region as a sample is the fact thatKayseri notables have not been studied in detailwithin the context of center-rural relations. Inaddition to this, being one of the sanjaks wherethere was intense social turmoil such as the Celali rebellions and banditry that took place in the 17thcentury and being one of the trade centers it hasacquired thanks to its geographical location arecrucial reasons for choosing the region. Thus, wehave a better chance for analyzing the social andfinancial foundations of local notables that affecttheir development in Kayseri sanjak. This studymainly based upon Kayseri court registers(şer’iyye sicilleri) provided an opportunity tomake a general evaluation and discussions onayanlık. Besides, some of the problems specificto Kayseri sanjak were discussed in the light ofprimary (Ottoman archival sources) andsecondary sources.

Özet

Ayanlık konusu Khoury’nin belirttiği gibi “köşeleri enbelirsiz grup” 1 olarak tarihçilerin araştırmaajandasında uzun süre yerini almıştır. Yapılan literatürtaramasında göze çarpan en önemli konu ayanlığınhenüz bir netlik kazanmamış olmasıdır. Bu çalışma ileayanlık konusunda merak edilen ve açıklanmayamuhtaç hususların Kayseri sancağı ayanları üzerindentekrar değerlendirilerek literatüre katkıda bulunulmasıhedeflenmiştir. İmparatorluğun idari, mali ve sosyaldüzenini derinden etkileyen ayanlığı daha iyianlayabilmek ve açıklayabilmek için öncelikle kimoldukları ve nasıl seçildikleri gibi kritik hususların yanısıra nasıl güçlenerek yüzyıla damgalarını vurduklarısorusuna cevap verilmesi gerekmektedir. Ayanailelerinin detaylı monografilerine değinilmedenayanlık kavramına ve ilgili tartışmalaraodaklanılmıştır. Ardından, Kayseri sancağındaayanlığın gelişimini etkileyen siyasi, içtimai, askeri veidari temeller ele alınmıştır. Merkez-Taşra ilişkilerikapsamında Kayseri ayanlarının henüz detaylı olarakincelenmemiş alan olması bölgeyi örneklem olarakseçmenin en temel nedenlerindendir. 17. yüzyıldameydana gelen Celali isyanları ve beraberindekieşkıyalık gibi birtakım toplumsal çalkantıların yoğunyaşandığı sancaklardan biri olmasının yanı sıra coğrafikonumu sayesinde elde ettiği ticaret merkezlerindenolması bölgenin seçilmesindeki önemli diğer etkenlerdir. Böylece, ayanlığın ictimai ve malitemellerini daha iyi analiz etme şansı doğmuştur.Ayanlık üzerine genel bir değerlendirme yapmayaimkân sağlayan bu çalışmanın temel kaynağı Kayserişer’iyye sicillerine dayanmaktadır. Kayseri sancağıözelindeki ayanlık hususu birincil kaynakların yanı sıraikincil kaynaklar kullanılarak tartışılmıştır.