Nikola's Efforts to Establish A National State and The Muftiate of Montenegro (1878-1912)

NİKOLA’NIN MİLLÎ DEVLET KURMA ÇALIŞMALARI VEKARADAĞ MÜFTÜLÜĞÜ(1878-1912)

Abstract

The Ottoman Empire, as the protection of the Muslimswho stayed in the Balkan countries that gained theirindependence, was closely interested in theirproblems and founded some institutions such asembassies, consulates and muftiates for this purpose.Among these institutions, the closest one to the localpeople was the Muftiate. Article 27 of the Treaty ofBerlin gave this authority to the Ottoman Empire. Thefirst muftiate center office in Montenegro was openedin Ulcinj. When Mustafa Hilmi Efendi became muftiin 1889, the muftiate office moved from Ulcinj toPodgorica. However, the muftiate wasn’t suitable forthe national state model that Prince Nikola wanted toestablish. Prince Nikola had to allow the opening ofthe muftiate as he could not violate the Berlin Treaty.Prince Nikola, who sought a way out by appointing amufti who would pay allegiance to him, therefore hadfrequent disputes with the Ottoman Empire regardingthe person to be appointed as a mufti. In this study, theconflict between the muftiate opened by the OttomanEmpire in Montenegro and the national state modelNikola wanted to establish was discussed. The aim ofthe study is to reveal the historical origin of theongoing problems and to contribute to the solution ofthe problems.

Özet

Osmanlı Devleti, bağımsızlıklarını kazanan Balkanülkelerinde kalan Müslümanların hamisi sıfatıyla onlarınsorunlarıyla yakından ilgilenmiş, ülkede kurduğuşehbenderlik, müftülük gibi kurumlarla gelişmeleri takipetmiştir. Bu kurumlardan bölge insanlarına en yakın olanımüftülükler olmuştur. Diğer Balkan ülkelerinde olduğu gibiKaradağ’da da müftülük makamı açılmış ve bir müftüatanmıştır. Osmanlı Devleti’ne bu yetkiyi BerlinAntlaşmasının 27. maddesi vermekte idi. Karadağ’daki ilkmüftülük merkezi Ülgün’de açılmıştır. Mustafa HilmiEfendi’nin 1889’da müftü olmasıyla birlikte müftülükmakamı Ülgün’den Podgorica’ya taşınmıştır. AncakKaradağ’da açılan müftülük makamı Prens Nikola’nınkurmak istediği millî devlet modeline uygun değildi. PrensNikola, Berlin Antlaşmasına aykırı davranamadığındanmüftülük makamının açılmasına müsaade etmek zorundakalmıştı. Kendisine biat edecek birini müftü atamaksuretiyle çıkış yolu arayan Prens Nikola, bu nedenle müftüolarak atanacak isim üzerinde Osmanlı Devleti ile sık sıkanlaşmazlıklar yaşamıştır. Bu çalışmada OsmanlıDevleti’nin Karadağ’da açtığı müftülük makamının,Nikola’nın kurmak istediği millî devlet modeli ile çatışmasıüzerinde durulmuştur. Çalışmanın amacı günümüzde dedevam eden sorunların tarihteki yerini ortaya koymak vesorunların çözümüne katkıda bulunmaktır.