DİNİ DANIŞMANLIKTA DANIŞAN DANIŞMAN İLİŞKİSİ: HADİSLER ÇERÇEVESİNDE TEOLOJİK BİR BAKIŞ

Client Counsellor Relationship in Islamic Religious Counselling:A Theological Approach in the Framework of Ḥadīth Narrations

Özet

Günümüzde dinin danışmanlık her ne kadar davranış bilimleri temelli, bağımsız, multidisipliner ve çoğul inançlı bir alan olsa da, kökenleri Hristiyan geleneği ve teolojisine dayanmaktadır. Pastoral care, 1920’lerin başlarında bir danışma ilişkisine dönüşmeye başlamıştır. Bu süreçte dini danışmanlığın Kitâb-ı Mukaddes ve Hristiyan doktrinindeki referansları değişmemekle birlikte yeniden yorumlanmıştır. İslâm dini söz konusu olduğunda dini danışmanlık, iyi bilinen ama adı konulmamış bir din hizmeti alanıdır. Şahsi meseleleri güvenilir bir dini otoriteye danışmak, geçmişten günümüze İslâm toplumlarında yaygın bir uygulamadır. Ancak günümüzde din görevlileri, bireysel ve insan ilişkilerini ilgilendiren fakat klasik kaynaklarda cevabı olmayan pek çok soru(n)la karşılaşmaktadır. Bu durum, Müslüman bireylerin problemlerine İslâm dininin kaynakları ve kuralları çerçevesinde yardım etme yeterliliğine sahip profesyonel meslek erbabı (dini danışman) yetiştirmeyi zorunlu kılmaktadır. Bu noktada dini danışmanlığı İslâmî kılan esaslar nelerdir sorusu gündeme gelmektedir. Bu makale, Müslümanlara yönelik dini danışmanlık hizmetlerinde danışan-danışman ilişkisinin İslâmî temellerini konu edinmektedir. İlk ortaya çıkışı itibarıyla dini danışmanlık Kitâb-ı Mukaddes ve Hristiyan ruhban kültüründe kuvvetli referanslara sahip olduğundan, makalede İslâm ve Hristiyan perspektifleri mukayeseli olarak ele alınmıştır. İlk bölümde Hristiyan dini danışmanlığının teolojik arka planı hakkında özet bilgiler sunulduktan sonra, günümüzde Müslümanlara yönelik dini danışmanlık faaliyetleri kısaca tasvir edilmiştir.

Abstract

Although contemporary pastoral care is an independent, multidisciplinary, and multi-faith discipline based on behavioural sciences, it has deep roots in Christian tradition and theology. In the early 1920’s, pastoral care transformed into a counselling relationship. In this process, its Biblical and doctrinal references have not changed, however, they have been reinterpreted under new perspectives. ‘Pastoral care’ has arisen as a well-known but unnamed area in the Islamic religious service. From past to present, consulting personal cases with a trustworthy religious authority has always been acommon practice in Muslim societies. However, today’s religious authorities are faced many questions about individual and relationship problems, which were not answered in the classical sources. This requires training new professionals capable of helping Muslim individuals with their problems within the context of Islamic rules and sources. In this vein, the question of which principles make pastoral care Islamic has come into prominence. This article aims to focus on the Islamic ground of Muslim religious counsellor and client relationship. As pastoral care has strong references in the Bible and the clerical hierarchy, a comparative approach of Christian and Islamic perspectives is adopted. In the first chapter, after brief information about the theological background of Christian pastoral care, a general outlook of the current religious counselling services for Muslims is described. In order to seek the theological roots of Islamic religious counselling, accessible English and Turkish-written sources are analysed. Although the concept of ‘Islamic pastoral care’ is preferred in many English-written studies, the writer has chosen the term of religious counselling. Because, the concept of pastor/ shepherd, from which the name of pastoral care is derived, has different semantic references in the Bible and ḥadīth. Besides, the term of pastor refers to a clerical title in Christianity.