Dedem Korkut'un kurdu

Özet

Dede Korkut Kitabı‘nda yer alan Türk halk kültürünün kült oluşturmuş inanç unsurlarından birisi de kurttur. Kurtla ilgili inançlar; Türk kültür coğrafyasında sadece Ortadoğu, Kafkasya ve Uluğ Türkistan‘da değil, Ural-Altay ve Balkanlar‘da da Türk kültürlü halkların kültür köprülerinden birisini oluşturmuştur.‗Dedem Korkut‘un Kurdu‘ isimli bu çalışma, Türk kültürlü halkların halk inançlarında kurdun yerini ve işlevini belirlemeğe çalışan bir seri araştırmanın bir parçasıdır. Projenin bu bölümünde; B. Ögel, M.C. Özönder ve F. Bayat‘ın çalışmalarında yer alan kurt içerikli bilgilere Dede Korkut Destanı esas alınarak ağırlık verilmiştir.Yazı metninde kurt ve inanç konusu incelenirken, yukarıda belirtilmiş olan esaslar dâhilinde; kurtun uluması; kurt ile bağlı yer ve insan isimleri alma geleneği; don değiştirme/Şekil değiştirme gibi inanç içerikli hususların kurt bağlantısına yer verilmiŞtir. Dağ, su, ateŞ ve gök gibi objelerin kurtla ilgili inanç boyutları ve bu çerçevede atalar ruhu ve kurban inançları irdelenmiş; ġamanizm, Tengricilik ve Totemizm gibi inanç sistemlerindeki kurt ile konunun bağlantısı üzerinde durulmuştur.Araştırmada varılan sonuca göre, Dedem Korkut‘un kurdu, kut bulmuş müjdeleyici bir mittir. Ancak eserde, kurt merkezli açıklamalarda teşhis net olarak yansımamakla birlikte, destanda yer almıŞ olan kutsal dağlar, kutsal sular gibi hususlar inanç sisteminin diğer öğeleri ile birlikte düŞünülünce, gerektiğinde ‗Yüzü Mübarek Kurt‘ ve ‗Ağzı Kanlı Kurt‘ da ölebilmektedir. Bu özelliği ile dedem Korkut‘un kurdu müjdeleyen, aydınlığa çıkarabilen, uyaran ve cezalandırabilen kurt da olabilmektedir. Dedem Korkut‘un kurdu Türk mitolojik âlemindeki kurt miti ve eski Türk inanç Sistemi‘ndeki inanç algılama biçimi ile bütünlük arz etmektedir.

Abstract

One of cult elements of Turkish culture in the book of Dede Korkut is wolf. Beliefs about the wolves are one of the cultural bridges of Turkish cultured folks not only in Middle East, Caucasia, Ulug Turkistan but also Ural-Altais and Balkans. This work, Dedem Korkut‘un Kurdu, is a part of research series that is trying to identify place and role of wolves in folklore of Turkish cultured folks.This part of project, focuses on information including wolves in B.Ögel, M.C. Özönder and F.Bayat‘s works. In text subjects of wolf and folklore is being studied and some folkloric elements‘, such as howling, getting names of places and people, shapeshifting, relations with wolves is being told. Elements like mountain, water, fire, sky in wolf beliefs within ancestors‘ spirits and sacrifice traditions is being discussed. Also it is being emphasized connection between the wolf in Shamanism, Tengricilik and Totemism and the subject. Conclusion of the research is; the wolf of Dedem Korkut is a blissed harbinger myth. But in the work, while this identification can not be seen precisely in wolf based explanations, if it is considered with the other components of the folklore like sacred mountains, waters that takes part in the saga we can see that even ―Holy Face Wolf‖ or ― Bloody Mouth Wolf‖ can die. So, wolf of Dedem Korkut can be harbinging, light bringing, warning and punishing one. The wolf in Dedem Korkut is in integrity with the wolf in Turkish mythology and ancient Turkish folklore.