Ayaş'ın XIX.yüzyıl ortalarında sosyal ve ekonomik yapısı üzerine tespitler ve sonuçlar

Findings and conclutions on the socio-economic structure of the town of Ayaş (Ayasch) in the midst of 19th century

Özet

Bu çalışmada Ankara iline bağlı Ayaş kazasının 19. yüzyıl ortalarındaki sosyal ve ekonomik yapısı, döneme ait temettuat defterleri kullanılarak ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Çalışmanın metodunu oluşturan ana unsur, Türk Tarih Kurumu çatısı altında 1995–2000 yılları arasında yapılan Tüsoktar projesi kapsamında yer alan çalışmada oluşturulmuş veri tabanı sistemidir. Bu sistem kullanılarak Ayaş’a ait temettuat defterlerindeki veriler, söz konusu veri tabanına girilmiş ve daha sonra sorgulanmıştır. Sonuçta elde edilen rakamlar, gerek temettuat verileriyle ilgilenen araştırmacılar, gerekse genel itibariyle Osmanlı sosyal ve ekonomi tarihi ile ilgilenen akademisyenlerin bilgilerine sunulmaktadır. Bu çerçevede başlıklar altında incelediğimiz konular şu şekildedir: Kazanın 19.yüzyıl ikinci yarısındaki idari yapısı ve yerleşim düzeni, aynı dönemde kazanın nüfusuna ait tespitler, çalışma hayatı ve buna bağlı olarak gelir dağılımı ile taşınır ve taşınmaz mülklerin nüfusa göre dağılımları, kazada yapılan hayvancılık. Nihai olarak da bütün bu gelir kalemlerine bağlı olarak kazanın Osmanlı vergi düzenindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract

This study puts before you the socio-economic structure of the town of AyaĢ, appertaining to Ankara city, in the midst of 19th century following a perusal over the inventories about the collected taxes on the earnings of people in that time. The main element that formulates the method of this study is the database system that was created in the framework of Tüsoktar Project that was carried out by the Turkish Historical Society (TTK) in the years between 1995 and 2000. The data that belonged to the above-said inventory of AyaĢ have been entered in the database of that system and all have been questioned. The figures achieved as a result are all presented for the acknowledgement of the researchers in concern with such inventories, and the academicians dealing with the socio-economic history of the Ottoman Empire. The issues studied under titles are as follows: the town’s administrative structure and the order of settlements in the second half of the 19th century, the findings about the dimensions of the population in that time, its labour life and in relation to this, the distribution of income and of movable and immovable properties in accordance with the population, and the town’s livestock production. Finally, as regards all of these income items, the town’s place in the Ottoman’s taxation ordinance has been endeavoured to be determined.