A psychoanalytic approach to novel Ölü Bir Deniz

Abstract

Criticism theory supports analysing literary works from different perspectives and creates different perspectives on the subject. With the development of the science of psychology around the world, psychoanalytic theory appears. Psychoanalytic approach in literature, have three different perspectives; creation, production and the reader. In this study, Erhan Bener, who takes the psychology of the individuals as his main concern, has aimed a text-based analysis in his great novel called Ölü Bir Deniz, published in 1983, by means of psychoanalytic criticism. In this issue, by pointing out the relationship between literature and psychology, development and history of Psychoanalysis were given. The state of the theory in the analysis of literature works has also been emphasized. Using psychoanalytic theory in determining psychological states of the characters and analysing their behaviours are methods of the Psychoanalytic criticism used in the evaluation process of literary works.

Özet

Eleştiri kuramları, edebî eseri farklı yönlerden inceleme ve eser üzerinde değişik bakış açıları geliştirme imkânı sağlar. Psikoloji biliminin dünya üzerindeki hızlı gelişimiyle edebiyatta da psikanalitik kuram kendini gösterir. Psikanaliz, edebiyat ortamında – yaratıcı, ürün, okur – üç farklı odaklı bir eleştiri kuramı olarak belirir. Bu çalışmada, yapıtlarında bireyin psikolojisini büyük bir ustalıkla işleyen Erhan Bener’in 1983 yılında yayımlanan Ölü Bir Deniz isimli romanının, psikanalitik eleştiri aracılığıyla, metin merkezli tahlili amaçlanmaktadır. Yazıda edebiyat- psikoloji ilişkisi üzerinde durularak psikanaliz kuramının kısaca tarihçesi verilmiş, kuramın edebî metinlerin incelenmesinde ne gibi bir yere sahip olduğundan bahsedilmiştir. Eserdeki karakterlerin, psikanalitik kuram yoluyla, ruhsal yapılarının ortaya konması ve davranışlarının çözümlenmesi psikanalitik eleştirinin, eseri anlamlandırmada kullanılan yöntemidir.