MACARİSTAN'DA SON OSMANLI GARNİZONU: TEMEŞVAR'A "EĞRİ NİZAMI"NIN VERİLMESİ VE MALİYETİ

The Last Ottoman Garrison in Hungary: The Granding of "Eğri Nizamı" to Temesvár and Its Expenditure

Özet

Osmanlılar, 1683-99 Harbi'nde Macaristan'daki önemli askerî üslerinin neredeyse tamamını kaybettiklerinde, serhad kalelerini güçlü garnizonlarla muhafaza etmek fikri üzerine bina ettikleri yeni bir askerî strateji takip ettiler. Bu amaçla Bosna'da, Belgrad'da ve Temeşvar'da yeni askerî nizamlar kuruldu. Bosna'da Osmanlı ordusuna Halil Paşa eliyle yeni bir düzen verilirken, Belgrad'da yerli kulu nefer sayısı Osmanlı Macaristanı'nın merkezi Budin Kalesi'ndeki yerlilerin sayısına tamamlandı. Temeşvar'a ise, Büyük Harp'ten önce Macaristan'da güçlü bir Osmanlı garnizonu olan Eğri Kalesi'nin nizamının verilmesi kararlaştırıldı. Bâbıâli, bu iş için İstanbul'dan gönderilen Ömer Efendi'yi ve Temeşvar Muhafızı Ahmed Paşa'yı görevlendirmişti. Macaristan'daki son Osmanlı garnizonu bu ikisinin başlattığı çalışmalar neticesinde şekillenmiştir. Ancak bu iş Bâbıâli'nin öngördüğü kısa zaman zarfında başarılamamıştı. Bölgedeki askerî emek pazarının şartları gereğince yeni nefer tahriri yaklaşık olarak üç sene sürmüş, Ağustos 1702'de tamamlanmıştı. Bâbıâli, daha sonra, Temeşvar yerli kulları ile ulufelerinin hangi kaynaklardan ödeneceğini kararlaştırmak üzere müzakere edecektir. Bu makale, Temeşvar örneğinde, 18. yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu'nda bir serhad garnizonunun organizasyonunu, nefer tahrir ve ocaklık tayin pratiklerini ve buna dair sorunları mercek altına alarak Osmanlı askerî tarihine mütevazı bir katkıda bulunmaktadır.

Abstract

The losing of almost all important military strongholds in Hungary during the Great Turkish War Ottomans pursued a new military strategy that was built on the idea of guarding the frontier fortresses with strong garrisons. To this end, the new military regulations were applied in Bosnia, Belgrade and Temesvár. As Halil Pasha reorganized the Ottoman army in Bosnia, the number of local soldiers in Belgrade was raised to the number of local soldiers in the Fortress of Buda, the capital of the Ottoman-Hungary. The application of the structure of Eger, which has a strong garrison in pre-war Hungary, to Temesvár was among the decisions made in this process. The Sublime Porte commissioned Ömer Efendi, sent from Istanbul, and Ahmed Pasha, the commanding Governor of Temesvár, for this purpose. The last Ottoman garrison in Hungary took its shape as a result of these efforts, which were started by Ömer Efendi and Ahmed Pasha. This task, however, could not be accomplished within the short time as demanded by the Sublime Porte. Due to the problems of the local military labor market, recruiting new soldiers lasted approximately three years and was completed in August 1702. The Sublime Porte, then, was going to negotiate with the local soldiers of Temesvár to determine from which sources their sallaries would be granted. This article contributes modestly to the Ottoman military history by means of focussing on the Ottoman recruitment and payment practics as well as the re-organization of a frontier garrison in the case of Temesvár at the beginning of eighteenth century.