Disfluencies and Pauses in Sight Translation: A Learner Corpus Based Approach

Yazılı Metinden Sözlü Çeviride Akıcısızlık ve Duraklar: Öğrenci Odaklı Bütünce Temelli Bir Yaklaşım

Abstract

The present article pleads for the idea that the analysis of speech disfluencies within a learner corpus of sight translation provides significant information on cognitive translation processes with respect to comprehension, transfer, planning and production. The primary aim of this study is to analyze pauses, their syntactic reflections and influences in the students' performances considering directionality (from English into Turkish vs from Turkish into English) and text types (informative vs expressive texts) parameters. In other words, to show where sight translation problems predicted by silent or filled pauses play out cognitively, frequency of pauses, translation time and clause type-pause correlation are statistically analyzed. The database of the study consists of 80 sight translation recordings of 20 seniors attending İzmir University of Economics, Department of Translation and Interpretation. Our findings revealed that in all translations from Turkish to English, regardless of the text types, more pauses are observed as compared to those from English to Turkish. And this naturally results in longer translation time in this directionality. When we consider the frequency of pauses regarding the text types, it is seen that informative texts, which have higher information density, are marked by more pauses as compared to expressive texts in both directions. In both text types and directions, noun clauses and adjectival clauses are the most frequently observed syntactic structures where we recognize production problems and their reflections with silent or filled pauses. Our findings which can serve both diagnostic and prognostic purposes will constitute a database valuable to construct more effective teaching and learning cognitive processes

Özet

Bu çalışma, öğrenci odaklı bütünce temelli bir yaklaşımla, yazılı metinden sözlü çeviri esnasındaki öğrenci performanslarında görülen akıcısızlığın takibinin alımlama, üretim, planlama ve aktarım gibi çeviriye ilişkin bilişsel süreçlere yönelik olarak önemli bilgiler sunduğu fikrine dayanmaktadır. Çalışmamızın temel amacı, öğrenci çevirilerinde akıcısızlık türlerinden biri sayılan durak sıklığının, öğrencilerin çeviri sürelerine etkisini ve bu olgunun hangi sözdizimsel yapılarda eşleştiğini yönlülük (İngilizce-Türkçe ve Türkçe- İngilizce) ve metin türü (bilgilendirici ve anlatımsal metinler) parametreleri bağlamında çözümlemektir. Bir başka deyişle, boş ve dolu duraklarla yordanan yazılı metinden sözlü çeviri edimi sırasında öğrencilerin yaşadığı sorunların hangi sözdizimsel yapılar üzerinde oluştuğunu bilişsel olarak ortaya koymak için, durak sıklığı, çeviri süresi ve yantümce-durak ilişkisinin istatistiksel çözümlemeleri yapılmıştır. Öğrenci odaklı bütünce temelli bu çalışmanın veri tabanını İzmir Ekonomi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık bölümünde son sınıfa devam eden 20 öğrencinin toplam 80 yazılı metinden sözlü çeviri ses kaydı oluşturmaktadır. Araştırma bulgularımız, her iki metin türünde de Türkçeden İngilizceye çeviri yönünde İngilizceden Türkçeye kıyasla daha fazla durak olduğunu ve bu durumun doğal olarak daha uzun çeviri süresine yol açtığını ortaya koymuştur. Durak sıklığına metin türü açısından bakılacak olursa, daha fazla bilgi yoğunluğuna sahip olan bilgilendirici metinlerde, anlatımsal metinlerle karşılaştırıldığında daha sık olarak durak kullanımı olduğu görülmektedir. Her iki metin türü ve çeviri yönü açısından, bir üretim ve/veya aktarım sorununun boş veya dolu durak şeklinde gözlendiği sözdizimsel yapılar ad ve sıfat yantümceleri olarak belirlenmiştir. Hem eksiklikleri ve sorunları teşhis etmeye hem de bunlara görgül çözümler bulmaya yardımcı olabilecek araştırma bulgularımız, yazılı metinden sözlü çeviri kapsamında daha etkin eğitim ve öğretim bilişsel süreçlerine ışık tutacak veriler sunmaktadır.