AMERİKAN CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA HUKUKA AYKIRI DELİLLERİN DIŞLANMASI

Özet

Amerikan hukukunda anayasal haklar ihlal edilerek elde edilen deliller dışlanmaktadır. Delillerin dışlanması, Anayasa’nın makul olmayan arama ve el koymalara karşı güvende olma hakkı tanıyan Ek 4. maddesi; kendisine karşı tanıklık yapmaya zorlamama hakkı tanıyan Ek 5. maddesi; ceza yargılamasında sanığa avukat yardımından yararlanma hakkı tanıyan Ek 6. maddesi bağlamında mahkeme kararlarıyla oluşturulmuş dışlama kuralları ve gözaltındaki bir kimseden gönülsüz olarak elde edilen ikrarı değerlendirme dışı bırakan Miranda dışlama kuralı uyarınca yapılmaktadır. Amerikan hukukunda başlangıçtaki hukuka aykırı davranıştan türetilen deliller zehirli ağacın meyveleri olarak nitelendirilir. Dışlama kuralları zehirli ağacın meyvelerinin dışlanması öğretisiyle türev delilleri kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Böylece yalnız anayasal hakların doğrudan ihlal edilmesiyle elde edilen deliller değil, ayrıca bu ihlalden dolaylı olarak elde edilen deliller de dışlanmaktadır. Delillerin dışlanmasındaki amaç kolluğun kötü muamelede bulunmasını engellemektir. Bununla birlikte, dışlama kuralları ve uygulamaları faydasına karşın toplumun yüksek bir maliyet ödediği yönünde geniş eleştiri konusu yapılmıştır. Bu eleştirileri dikkate alan Birleşik Devletler Yüksek Mahkemesi delilleri dışlamanın hukuka aykırı davranışı engelleme olasılığının yetersiz olduğu durumlarda hem birincil hem de türev delillere uygulanabilen birtakım istisnalar getirmiştir. İyi niyet istisnası, bağımsız kaynak istisnası, zayıflatılmış kusur istisnası ve kaçınılmaz bulgu istisnası olarak adlandırılan bu durumlarda polisin yaptığı hukuka aykırı davranış sonucunda elde edilen delilin yargılamada kullanılmasına izin verilir.

Abstract

Evidences obtained by violating constitutional rights are excluded in American law. Evidences are excluded with respect to the fourth amendment protecting against unreasonable search and seizure; the fifth amendment providing privilege against self incrimination; the sixth amendment providing right to counsel and the Miranda exclusionary rule excluding involuntary confession obtained from an accused person. In American law, the evidences derived from initial improper conduct are called fruits of the poisonous tree. The exclusionary rules have been extended to include derivative evidence by fruits of poisonous tree doctrine. Thus, the exclusionary rules are applied not only to evidences obtained directly as a result of police conduct but also to evidences obtained indirectly from that improper conduct. The goal of exclusion of evidence is to deter improper police conduct. However, exclusionary rules and their applications have been the subject of extensive criticism that society pays a high cost despite their benefits. Considering this criticism The US Supreme Court has developed some exceptions that have been applied to both primary and derivative evidences when excluding evidences is inadequate against to prevent unlawful behaviors. These exceptions are good faith exception, independent source exception, attenuated taint exception and inevitable discovery exception. In these exceptional situations use of evidence obtained by improper police conduct is permitted.