A THESAURUS STUDY IN OSMAN’S DICTIONARY (OSMAN LÜGÂTİ) - A BELOW-THE-LINE DICTIONARY

Abstract

Since the dictionary of Kaşgarlı Mahmut named as Divan-ı Lügati’t-Türk, although there are many dictionaries written on different issues and in different types with different methods in Turkish, this field has not been studied thoroughly yet. It is very important to analyse and evaluate these dictionaries in terms of both the history of Turkish dictionary and the thesaurus of Turkish. This study will make contribution to this field. The Arabic-Turkish below-the-line dictionaries were generally written in order to teach Turkish to Arabs. However, in addition to this characteristic, they are very important in terms of revealing thesaurus, eloquence and meaning richness of Turkish and in terms of showing the development process of the history of Turkish language and the development of dictionary preparation methods. In this regard, the dictionary named as “Osman’s Dictionary with 15 foils prepared by writing the meanings of Arabic words below the line in Turkish in Hegira year of 1183 and Gregorian year of 1769, which is also preserved in the Manuscripts Library of the Ministry of Culture in Turkey, will be read with transcription alphabet and the meanings of Turkish vocabularies will be given in this study.

Özet

Kaşgarlı Mahmut’un Divan-ı Lügati’t-Türk adlı sözlüğünden itibaren çok farklı sahalarda ve farklı türlerde farklıyöntemlerle yazılmış çok sayıda Türkçe sözlüğe rağmen bu alan yeterince üzerinde durulmamış bir alandır. HemTürk sözlükçülük tarihi açısından hem de Türkçenin söz varlığı bakımından bu sözlüklerin incelenmesi vedeğerlendirilmesi bir hayli önem taşımaktadır. Bu çalışma da bu alana bir katkı niteliğinde olacaktır.Arapça-Türkçe satır altı sözlükler genellikle Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmıştır. Fakat bu özelliğineek olarak hem içerdikleri söz varlığı bakımından Türkçenin anlatım gücü ve anlam zenginliğini ortaya çıkarmasıve Türk dilinin tarihi gelişim sürecini göstermesi bakımından hem de sözlük hazırlama yöntemlerini vegelişmelerini göstermesi bakımından da bir önem arzetmektedir. Bu bakımdan bu çalışmada da Hicri 1183, Milādi1769 tarihinde Arapça sözlüklerin karşılıklarını satır altına Türkçe yazmak yoluyla hazırlanmış 15 varaklık birsözlük olan ve Kültür Bakanlığı Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan "Osman’ın Lügâti" adlı sözlük yazıçevirimi alfabesi ile okunup Türkçe sözcüklerin karşılıkları verilecektir.