Geologic, metalogenic and economic investigation of chrome seams between Belen-Soğukoluk-Kömürçukuru (Hatay)

Belen-Soğukoluk-Kömürçukuru (Hatay) arasındaki kromit yataklarının jeolojik, metalojenik ve ekonomik incelenmesi

Abstract

There are a lot of chromite ore deposits in Kızıldağ (Hatay), that is named as Southern Ophiolitic Belt, within ophiolitic rocks that run as 3 belt in Turkey. This massive has similar characteristics to the Troodos in Cyprus and is related with the Bear Bassit ophiolite in Syria. Therefore, number of researchers who investigate the ophiolites in Turkey have named this massive as the Peri-Arab ophiolitic massive. This massive has attracted the attention of many foreign researchers, just like the Troodos massive, and has been the subject of many research due to its geopolitical importance and having the most strategic heights in the Eastern Mediterranean.The heights of ophiolites in the region between Belen-Soğukoluk and Kömürçukuru decrease gradually extending towards the northeast ending with regions covered young sedimentary units. There exists operation licenses towards chromite ore output in this region and there have been a lot of production activities since 1950s. Both morphology of chromite and ore types have been researched in detail in investigations performed in ore zones belonging to open and closed mining that performed activities in the licence fields for the current and inspected years; and visible and possible reserve calculations are performed for the ore zones. In addition, microscopic observations and chemical analysis were performed both on rock samples of ophiolitic units and chromite ores.It was understood that the chromite ores in the license fields are compact-massive, banded, scattered and nodular type and these types are observed in different ratios even in the same ore zone and therefore they show no continuity. Dense cataclysm is observed especially on massive chromites and magnetite forming is observed starting from the walls. In addition, non-chromite minerals such as millerite, osmium, heazlewoodit and avaruit were determined. Some economical reserves were also determined in this licence area forming zones where Cr2O3 tenor changes in the range of22-45 %.

Özet

Türkiye'de 3 kuşak halinde uzanan ofiyolitik kayaçlardan Güney Ofiyolitik Kuşağı olarak adlandırılan Kızıldağ (Hatay) ofiyoliti içinde çok sayıda kromit yataklanması bulunmaktadır. Bu masif Kıbrıs' taki Troodos'a oldukça benzer özellikte olup, Suriye'deki Bear Bassit ofiyolitiyle de ilintilidir. Türkiye'deki ofiyolitleri inceleyen birçok yabancı yazar Kızıldağ ofiyolit masifini Peri-Arap ofiyolitik masifi diye de adlandırmıştır. Bu masif de tıpkı Troodos masifi gibi çok sayıda yabancı araştırıcıların dikkatini çekmiş, jeopolitik önemi ve Doğu Akdeniz'de en stratejik yükseltilere sahip olması sebebiyle çok sayıda incelemeye konu edilmiştir.Belen-Soğukoluk ve Kömürçukuru arasındaki bölgede ofiyolitlerin yükseltileri tedrici olarak kuzeydoğuya doğru azalıp genç çökellerle örtülerek sonlandırılır. Bu bölgede de kromit cevherleşmelerine yönelik işletme ruhsatları yer almakta olup, 1950' li yıllardan beri çok sayıda cevher zuhurunda işletme faaliyetleri gerçekleştirilmiştir. Ruhsat sahalarındaki mevcut ve önceki yıllara ait faaliyetlerde gerçekleştirilen açık ve kapalı işletmelere ait cevher zonlarında yapılan incelemelerde, gerek kromit yataklanmasının morfolojisi, gerekse cevher tipleri ayrıntılı olarak incelenmiş ve cevher zonlarında görünür ve muhtemel rezerv hesaplamaları yapılmıştır. Ayrıca gerek ofiyolitik birimlere ait kayaç örnekleri ve gerekse kromit cevherleri üzerinde mikroskobik gözlemler yapılmış ve kimyasal analizler de gerçekleştirilmiştir.inceleme alanında kromit cevherlerinin kompakt-masif, bantlı, saçınımlı ve nodüler tipte görüldükleri ve aynı cevher zonunda bile bu tiplerin farklı oranlarda bulunabildikleri, dolayısı ile süreklilik göstermedikleri gözlenmiştir. Özellikle masif kromitlerde yoğun bir kataklazma söz konusu olup, çeperlerden itibaren manyetitleşme görülür. Ayrıca heazlewoodit, millerit, osmium gibi kromit dışı mineraller ve elementler de saptanmıştır. Cevherlerdeki Cr 2 O 3 tenörünün %22-45 arasında değiştiği bu bölgede yer yer ekonomik rezervler de belirlenmiştir.