On the matters of translation among Turkish dialects the poem book "two trees"

Türk lehçeleri arasında aktarma meseleleri ve "iki ağaç" şiir kitabı üzerine

Abstract

Our relations with the communities of Turkish origin living in the Central Asia has been growing more and more on political, economical and cultural terms since the collapse of the Soviet Union. The cultural artworks produced should then be mutually recognized to maintain the cultural integrity among the communities of Turkish origin that live on such a vast area. The use of various written languages and writing systems emerging in the aftermath of the historical and political consequences are the major obstacles in maintaining the cultural integrity that we have just mentioned. One of the ways to overcome this obstacle lies in the mutual translation of cultural artworks. From this point of view, very few of the artworks produced by the communities of Turkish origin have been translated into Turkish. It is clear that translation between dialects is not as easy as it seems and has idiosyncratic difficulties. If the text to be translated is a poem, the difficulty considerably increases. The translated text published verifies our view. In this study, we have attempted to determine types of error made in the translation of poetic artworks produced in Turkmen Turkish and Turkey Turkish by taking the work “İki Ağaç ( Two Trees)” as an example.Furthermore, some suggestions have been made to avoid this kind of errors.

Özet

Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından sonra Orta Asya’da yaşayan Türk soylu topluluklar ile olan ilişkilerimiz siyasî, ekonomik, kültürel vb. alanlarda her geçen gün artmaktadır. Geniş bir coğrafyada yaşayan Türk soylu topluluklar arasındaki kültürel bütünlüğü sağlamanın yolu üretilen kültür ve sanat eserlerinin karşılıklı olarak bilinmesidir. Bugün sözünü ettiğimiz kültürel bütünlüğün sağlanmasında tarihî ve siyasî sebeplerden dolayı ortaya çıkmış olan farklı yazı dilleri ve yazı sistemlerinin kullanılıyor olması önemli bir engeldir. Bu engeli aşmanın yollarından biri de bilim, kültür ve sanat eserlerinin karşılıklı olarak aktarılmasıdır. Bu yönüyle bakıldığında şimdiye kadar Türk soylu toplulukların ürettiği eserlerin çok az bir kısmı Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Fakat lehçeler arası aktarma yapmanın göründüğü kadar kolay olmadığı ve kendine göre zorlukları olduğu açıktır. Şayet aktarma yapılan metin şiir türünde bir eser olursa bu zorluk bir kaç kat daha artmaktadır. Yayımlanan aktarma metni de bu görüşümüzü doğrular niteliktedir. Bu çalışmada, “İki Ağaç” adlı eserden hareketle Türkmen Türkçesi ile Türkiye Türkçesi arasında şiir türündeki eserlerin aktarımında yapılan hata tipleri tespit edilmeye çalışılmış ve bu tür hatalardan kaçınılması için bazı önerilerde bulunulmuştur.