Contribution to local history in the context of the divan poet historic poems of lebib of Diyarbakır

Divan şairinin yerel tarihe katkısı bağlamında Diyarbakırlı Lebib'in tarihleri

Abstract

Relation between literature and other science branches can not been denied. The literature researcher applies to a lot of science branches and tries to put account as well as from them. The most referred science branche is history. Literature researcher put account from written sources to enlighten unknown points that concerned with his research. Whatever literary Works be formed by the fiction of artist they eventually carry marks from social life. Especially kasides and tarihes in Classical Turkish literature are texts that social life rebound on it obvioulsy. Some events that is been subject in Works which have been written by poets who lived nearby city centres does not attract attention because of they mostly take a place in history books. But the cities that are culture centers and have very important place for their area like Erzurum, Amasya, Trabzon, Kerkuk, Baghdad and Diyarbakır, the poets who grow up around this places, their historical, political and social poems concerned with area will be important data for city histories. In this studying, firstly relation between history and literature will appreciate. Then will try to contribute for the history of this area with poets by Diyarbakırlı Lebîb who lived in one of the political an cultural center Diyarbakır, and have a lot of history poems.

Özet

Edebiyatın diğer bilim dalları ile münasebeti inkâr edilemez. Edebiyat araştırmacısı bir çok bilim dalına müracaat eder ve onlardan gereğince istifade etmeye çalışır. En çok baş vurulan bilim alanı ise tarihtir. Edebiyat araştırmacısı konusunun ilgili bölümlerindeki karanlık hususları aydınlatmak üzere tarihin yazılı kaynaklarından istifade eder. Edebî eserler her ne kadar sanatkârın kurgusuyla oluşmuş ürünler olsalar da netice itibariyle gerçek hayattan izler taşırlar. Özellikle divan edebiyatındaki kaside ve tarihler, konuları itibariyle sosyal hayatın bazen bütün canlılığı ile yansıdığı metinlerdir. Bilhassa büyük merkezlerde yaşamış şairlerin eserlerine konu olan kimi olaylar çoğunlukla genel tarih kitaplarında da yer aldığı için bunların şiire konu edilmesi pek dikkat çekmemektedir. Ancak Osmanlı Devleti'nin taşradaki kültür merkezleri olan Erzurum, Amasya, Trabzon, Kerkük, Bağdat ve Diyarbakır gibi, bölgeleri için de son derece önemli olan şehirler ve çevrelerinin yetiştirdiği şairler ile bunların yöreyle ilgili tarihî, siyasî ve sosyal olaylara dair şiirleri, şehir tarihlerinin tamamlanmasında önemli veriler olacaktır. Bu çalışmada, öncelikle edebiyat-tarih münasebeti değerlendirildikten sonra Güneydoğu Anadolu'nun önemli siyasî ve kültürel merkezlerinden biri olan Diyarbakır'da yaşamış ve etrafındaki pek çok gelişmeye dair tarih kıt'aları kaleme almış Diyarbakırlı Lebîb'in manzum tarihleri ışığında bölge tarihine katkılar sağlanmaya çalışılacaktır.