The color names made through concreteness in Turkish dictionaries of dialects

Türk lehçeleri söcüklerinde somutlaştırma yoluyla yapılmış renk adları

Abstract

Each community has its own concept and a point of view about its language. Naming the colors is therefore the inevitable, meaningful and a little part of this view. Despite having a rich concept of color, this richness of color in contemporary Turkish hasn’t been adequately studied and evaluated in terms of quality and quantity. Starting out examining the names of the colors produced by making use of the nature this study has aimed at studying the act of concretizing the color names in Turkish dictionaries of dialects. By this aim the richness of Turkey Turkish has been priorly determined in the concrete. Thus an opportunity for making comparisons with other dialects has been supplied. This study has included the dialects having standard languages and the dialects out of Turkey Turkish hasn’t been taken into account. According to this, Turkey Turkish is the richest and the most systematic dialect within the dialects of Oguz in terms of the color names made through concretizing from the nature. Azerbaijan Turkish follows it. The richest dialects are Uigur Turkish in Uigur-Karluk group, Kazak, Tartar and Bashkir in Kipchak group and the Khakas in the Siberia group.

Özet

Her milletin kendine özgü bir kavram ve dil içi dünya görüşü vardır. Renk adlandırmaları da bu dünyanın küçük, ancak anlamlı ve gerekli bir parçasıdır. Türkçe, renkler yönünden zengin bir dil olmakla birlikte bu zenginlik nitelik ve nicelik olarak ortaya konulamamış ve gereği gibi değerlendirilememiştir. Türkiye Türkçesinde doğadan hareketle üretilmiş renk adlarından yola çıkarak Türk lehçeleri sözlüklerindeki somutlaştırma yoluyla yapılmış renk adlarını incelemeyi amaçlayan bu çalışmada öncelikle Türkiye Türkçesinin zenginliği ortaya konulmuştur. Böylece diğer lehçelerle Türkiye Türkçesi arasında karşılaştırma yapma imkânı sağlanmıştır. Standart dili kapsayan bu çalışmada Türkiye Türkçesi dışında ağızlar dikkate alınmamıştır. Buna göre Oğuz Grubu lehçeleri içerisinde doğadan somutlaştırma yoluyla yapılmış renk adları yönünden en zengini ve en sistemlisi Türkiye Türkçesidir. Onu Azerbaycan Türkçesi izlemektedir. Uygur-Karluk Grubunda Uygur Türkçesi; Kıpçak Grubunda Kazak, Tatar ve Başkurt Türkçeleri; Sibirya Grubunda ise Hakas Türkçesi en zengin lehçedir.