The Political Struggle of Fatin Rüştü Zorlu (May 1954- May 1960)

Abstract

The life of Fatin Rüştü Zorlu, who has attracted attention of the politicians by undertaking many tasks at various levels in Ministry of Foreign Affairs for many years and assigned to NATO Permanent Delegation at his age of 42, has been changed by Democratic Party which has come to power in 1950. Zorlu was related to Prime Minister Adnan Menderes by their wives and he has decided to enter politics as result of the pressure put by his parents and environment. He has entered the Parliament after being elected as a deputy of Gallipoli. He has been appointed as the deputy Prime Minister and Minister of State in his first period and he was the most mentioned one, who has been expected to be the Minister of Foreign Affairs as a replacement of Fuat Köprülü. Zorlu has been elected as a deputy of Gallipoli in the 1957 elections again and chosen as the Minister of Foreign Affairs by Menderes. Zorlu has undertaken important works during this period and remained in power until the military coup of May 27th 1960. Certainly, the London and Zurich agreements come first among them. Zorlu has been put on trial in Yassıada with all other party members and sentenced to death. The execution of his sentence was carried out on September 16th 1961. In this article, the entry of Fatin Rüştü Zorlu into the politics, his work as a Minister of Foreign Affairs and his trial in Yassıada have been evaluated in consideration of the archival documents, local and international media of the period and other sources.

Özet

Uzun yıllar Dışişlerinin çeşitli kademelerinde aldığı görevler sayesinde siyasilerin dikkatini çeken ve 42 yaşında NATO Daimi Delegeliğine atanan Fatin Rüştü Zorlunun hayatı 1950 yılında Demokrat Partinin iktidara gelmesiyle değişmiştir. Başbakan Adnan Menderesle eşleri akraba olan Zorlu, ailesi ve çevresinin baskısı sonucunda siyasete girmeye karar vermiş ve 1954 yılında Demokrat Partiden Çanakkale Milletvekili seçilerek Meclise girmiştir. Daha ilk döneminde Devlet Bakanlığı ve Başbakan yardımcılığı görevlerine layık görülen Zorlu, Fuat Köprülünün yerine Dışişleri Bakanlığı için en fazla adı geçen isim olmuştur. 1957 seçimlerinde de Çanakkaleden Milletvekili seçilen Zorlu, Menderes ta- rafından Dışişleri Bakanlığı koltuğuna oturtulmuştur. 27 Mayıs 1960 askeri darbesine kadar görevde kalan Zorlu, bu dönemde önemli işlere imza atmıştır. Kuşkusuz bunlar arasında Londra ve Zürih ant- laşmaları ilk sırada gelmektedir. 27 Mayısla birlikte diğer tüm DPliler gibi Yassıadada yargılanan Zorlu, idama mahkûm olmuş ve cezasının infazı 16 Eylül 1961de gerçekleştirilmiştir. Bu makalede Fatin Rüştü Zorlunun siyasete girişi, Dışişleri Bakanı olarak yaptığı işler, Yassıadada yargılanması arşiv belgeleri, dönemin yerli-yabancı basını ve diğer kaynaklar ışığında değerlendirilmiştir.