The Social Anxiety in the Religious Perception of Abdullah Cevdet

Abstract

Abdullah Cevdet is in a position to prepare the Westernist approach to thinking of theSecond Constitutional Era. Moreover, the author formed the intellectual infrastructure ofthe official thought program of the Republican Era. In this study, the social anxiety whichis thought to affect the religious perception of Abdullah Cevdet’s literary and intellectualwritings between 1908-1918 is discussed. In this regard the semantic field of concept ofsocial anxiety is explained. Expressions like “seyl-i hurûşân” which reflects the emotionsfelt against Western modernization is also discussed. Accordingly the effect of aforementioned expressions in the works of contemporary Turkish literature and the religiousperception of Abdullah Cevdet’s poems and writings is interpreted. His approach whichis shaped according to social anxiety suggests serious change on religious field and belief.In this regard his emphasis on the requirement of a new materialist ethic is remarkable.

Özet

Abdullah Cevdet, II. Meşrutiyet Devri Batıcı yaklaşımın hazırlayıcısı konumundadır.Bununla beraber yazar, Cumhuriyet devri resmi programının entelektüel altyapısını oluşturmuştur. Bu çalışmada, Abdullah Cevdet’in 1908-1918 yıllarında verdiği edebî ve fikrîürünlerdeki din algısını etkilediği düşünülen toplumsal kaygı zemini ele alınmıştır. Buçerçevede toplumsal kaygı kavramının anlam alanına dair açıklamalar yapılmıştır. Batımodernitesi karşısında hissedilenleri aksettirdiği düşünülen “seyl-i hurûşân” benzeri ifadelerin tekabül ettiği anlamlar ele alınmıştır. Bununla beraber söz konusu ifadelerin yeniTürk edebiyatı ürünleri ve özelde Abdullah Cevdet’in şiir ve yazılarındaki din algısınaolan etkisi değerlendirilmiştir. Yazarın toplumsal kaygı çerçevesinde şekillenen yaklaşımı, din ve inanç sahasında ciddi değişimleri önermektedir. Bu çerçevede yazarın, yeni birmateryalist ahlak tesis edilmesi gerektiği vurgusu dikkate değerdir.